EKONOMİ MANŞET Veri Haberciliği

TÜİK zam oranlarını açıkladı: Rekor kuru soğanda

TÜİK, son dönemde yaptığı araştırmalardan birini daha sonuçlandırdı. Araştırmaya göre, ülkede hayat pahalılığı son 16 yılın zirvesinde.

Son dönemin en çok konuşulan konularından biri de artan gıda fiyatları, tanzim satışları ve enflasyonla mücadele. Gıdada yaşanan artış, enflasyonu geçmiş durumda. Tarım üretiminde girdilerin ciddi bir bölümünü ihraç edilen kalemler oluştururken bu durum üretici fiyatları üzerinde büyük baskı oluşturuyor. Ancak AKP hükümeti de üreticileri fiyatları yükselttikleri gerekçesiyle zaman zaman hedef alıyor. Artan maliyetler ile hükümetin baskısı arasında kalan üretici iyice dara düşmüş durumda.

Son gelinen noktada fiyatlardan hem üreticiler, hem tüketiciler, hem de hükümet şikayetçi. Suni yöntemlerle fiyatlar aşağı çekilmeye çalışılsa da bu çaba nereye kadar fiyatların tutulabilmesini sağlayacak?

Bu soruların ışığında, son dönemde tüm halkın mutfağında yangın çıkaran temel gıda ürünlerinden sebzelere yönelik bir inceleme gerçekleştirdik. Haberimiz de, Barış Manço’nun dillere pelesenk olmuş şarkısında geçen ürünler; domates, biber ve patlıcan ile başlıyor:

DOMATES, BİBER, PATLICAN

Yeşil soğan, 2018 Ocak ayında 5.96 TL’ye satılırken, açıklanan istatistiğe göre 2019 Ocak ayında 12.84 TL’ye satılıyor. Yani, son bir yılda yüzde 115,4 zam gelmiş.

Domates, biber, patlıcan da bu yüksek artışın tam ortasında yer alıyor. Geçen yıl Ocak ayında 3.51, 3.90 ve 4.15 TL’ye satılan domates, biber, patlıcan, bu yılki zamlardan sonra, TÜİK’e göre 5.99, 9.84 ve 9.29 TL’den alıcı bulmuş.

KURU SOĞAN REKORA GİDİYOR

Kuru soğana ise zam üzerine zam geliyor. 2018 Ocak ayında fiyatı 1.47 TL olan soğanın fiyatı, sadece bir yıl sonra yüzde 331’ine çıkarak, 4.86 TL’den satıldı. Kuru soğanın 2003 fiyatı ise 0.37 TL idi. Yani, 2003’den 2019’a zam oranı yüzde 1213,5 oldu.

Çarliston biberin fiyatı da 2.5 katına çıktı. 2018 Ocak ayında 3.68 TL olarak yansıyan artış, 2019’un aynı ayında 9.40 TL’yi gördü:

SON BİR YILDA EN BÜYÜK ARTIŞ GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLERDE

Tüketici fiyat endeksinde, yıllık (2018 Ocak 2019 Ocak arası) en fazla artış yüzde 30,97 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda gerçekleşirken, 2018 Ocak ayına göre çeşitli mal ve hizmetler yüzde 29,63, ev eşyası yüzde 29,07, eğlence ve kültür yüzde 23,15 ve lokanta ve oteller yüzde 19,89 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama grupları oldu.

Geçen yıldan bu yana fiyatları 1.5 kattan fazla artan ürünler listesi şöyle:

Kuru Soğan, Çarliston Biber, Sivri Biber, Karnabahar, Ispanak, Patlıcan, Pırasa, Yeşil Soğan, Patates, Salça, Kabak, Havuç, Domates, Beyaz Lahana, Kuru Üzüm, Kırmızı Lahana, Salatalık, Marul, Kırmızı Turp, Maydanoz.

LİMON UCUZLUYOR, AMA…

Limon geçtiğimiz yıl Ocak ayına göre ucuzladı. 2018 Ocak ayında ortalama 4.39 TL’dan satılan limon, 2019 Ocak ayında yüzde 15 kadar ucuzlayarak 3.72’ye alıcı buldu. Ancak, Ocak 2003’de 0.18 TL olan limon, bu tarihten bu yıl ocak ayına kadar yüzde 2000’den fazla zamlandıktan sonra ucuzlayabildi.

Geçtiğimiz yıla göre ucuzlayan diğer ürünler şöyle: Bal, mercimek, leblebi, zeytinyağı, sosis, salam, limon ve nohut. Bu ürünler arasında en çok ucuzlayan nohut (yaklaşık yüzde 30) ve en az ucuzlayan bal oldu (yaklaşık yüzde 4).

AZ SAYIDA ÜRÜNDE YÜZDE 5 ZAM

Dana eti, sucuk, reçel, kesme şeker, mandalina, kahvaltılık tereyağ, yer fıstığı gibi bazı ürünlerde geçtiğimiz yıldan beri gelen zam yüzde 5’in altında oldu. 2018 – 2019 arasında az zam gören ürünlerin önceki yıllarda fiyatları oldukça şişkin duruyor.

BU AY FİYATI EN ÇOK ARTANLAR, EN ÇOK AZALANLAR…

Ocakta fiyatı en çok artan ürünler yüzde 80.94 ile patlıcan, yüzde 67.63 ile ıspanak, yüzde 63.84 ile sivri biber, yüzde 53.31 ile taze fasulye, yüzde 44.31 ile salatalık, yüzde 38.75 ile domates, yüzde 36.03 ile havuç, yüzde 28.41 ile kabak, yüzde 23.31 ile ulaşım araçlarıyla ilgili hizmetler oldu.

Geçen ay en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 18.02 ile etekte oldu. Bunu yüzde 17.37 ile kadın hırkası, yüzde 15.42 ile kadın kazağı, yüzde 14.76 ile elbise, yüzde 13.77 ile anorak tip çocuk kabanı, yüzde 12.95 ile erkek kazağı, yüzde 12.72 ile erkek montu izledi.