BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ

Avrupa Konseyi: Türkiye’de gazetecilere olağanüstü bir baskı var

Avrupa Konseyi basın özgürlüğü raporunu açıkladı. Raporda Türkiye dahil sekiz ülkede basın özgürlüğüne ciddi zarar veren yasaların kabul edildiği belirtildi.

Avrupa Konseyi’nin kurduğu “Gazetecilerin Güvenliği ve Gazetecilerin Korunmasının Geliştirilmesi Platformuna” destek veren ve aralarında Sınır Tanımayan Gazeteciler, Uluslararası Basın Enstitüsü, Uluslararası Gazetecileri Koruma Komitesi, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun da bulunduğu  12 uluslararası medya kuruluşu tarafından yayımlanan yıllık raporda, 2018 yılında gazetecilere yönelik 140 ciddi ihlal yaşandığı belirtilirken, gazetecilere yönelik saldırıların sorumlularının cezasız kalması eleştirildi.

GAZETECİLERE ENGEL, DÜŞMANLIK VE ŞİDDET GİDEREK ARTIYOR

Raporda gazetecilerin kamu yararına yaptığı haber ve araştırmaların giderek daha fazla engel, düşmanlık ve şiddetle karşılaştığı belirtildi. Raporda ayrıca Avrupa’da basın özgürlüğünün Soğuk Savaş döneminden bu yana en kırılgan dönemini yaşadığı belirtildi. Raporda Rusya, Macaristan, İtalya ve Türkiye’ye özel bölüm ayrıldı.

TÜRKİYE’DE GAZETECİLERE OLAĞANÜSTÜ BASKI

Raporun Türkiye bölümünde, OHAL uygulamasına son vermesine rağmen gazetecilere yönelik olağanüstü baskının 2018 yılında da sürdüğü bildirildi ve 31 Aralık 2018 itibarıyla 110 gazetecinin tutuklu olduğu kaydedildi. Ayrıca 2016 yılındaki darbe girişimi ve OHAL’in ardından mesleklerini yaptıkları için tutuklanan ve gözaltına alınan gazeteci sayısının 200’ü geçtiği raporda bildirildi.

TÜRKİYE UYARILARI DİKKATE ALMADI

Raporda, gözaltına alınan veya tutuklananların önemli bir kısmının, “Türk hükümeti tarafından terör örgütü olarak tanımlanan FETÖ ve PKK üyeliği veya propagandası yapmakla suçlandığı” belirtildi.Türkiye’de mahkemelerde terör propagandası suçlamasının çok geniş anlamda yorumlandığı ifade edilen raporda, şiddeti teşvik etmese bile bazı yayınların bu suça dahil edilmesinin Avrupa Konseyi tarafından da eleştirildiği hatırlatıldı. Ayrıca Türkiye’nin, raporu hazırlayan birimin yaptığı 92 uyarının hiçbirine yanıt vermemesi bilgisi de paylaşıldı.

EN FAZLA TUTUKLU GAZETECİNİN BULUNDUĞU ÜLKE: TÜRKİYE

Raporda Türkiye ve diğer ülkelere ilişkin şu tespitler yapıldı:

*Türkiye hala en fazla tutuklu gazetecinin olduğu ülke.

*31 Aralık 2018 tarihi itibariyle Türkiye’ye ilişkin 92 uyarı yapıldı. Türkiye bu uyarıların hiçbirine yanıt vermedi.

*Temmuz 2018’de OHAL’in kalkmasına rağmen Türkiye’de gazeteciler hala sıradışı bir baskı altında.

*2018 yılında 200’den fazla gazeteci haberleri nedeniyle tutuklandı veya gözaltına alındı. Deniz Yücel ve Nedim Türfent dahil tutuklu gazetecilere hücre tecriti uygulanmaya devam etti.

İTALYA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ İLE İLGİLİ UYARILARDA EN HIZLI ARTIŞI GÖSTERDİ

*Rusya Federasyonu’nda devletin attığı adımlar ve izlediği politikalar basın özgürlüğünü ciddi şekilde kısıtlıyor.

*İtalya 2018 yılında basın özgürlüğüyle ilgili uyarılarda ‘en hızlı artış’ yaşanan ülke oldu.

*Macaristan’da giderek daha fazla basın kuruluşu hükümet yanlısı oligarkların eline geçiyor.

*Azerbaycan, Bosna Hersek, İtalya, Rusya ve Türkiye 2018 yılında konuya ilişkin kendilerine bildirilen olayların hiçbirine -bazı muhtelif davalar dışında- gerekli yanıtı vermedi.

FAİLİ MEÇHUL GAZETECİ CİNAYETLERİ ARTARAK DEVAM EDİYOR

*Hem AB’de hem de diğer ülkelerde gazeteci cinayetlerinin sorumluları bulunamıyor ve bu trendde bir artış gözlemleniyor. Serbest gazetecilere saldırılar artıyor, bağımsız gazetecilik çabaları ‘güvenli liman’ olarak görülen bazı ülkelerde bile engelleniyor.

*Gazetecilerin fiziksel güvenliğine ve meslek onuruna yönelik saldırıların sayısı artıyor. 2018 yılında Slovakya’da Ján Kuciak ve Türkiye’de (Suudi Arabistan konsolosluğuna girdikten sonra) Cemal Kaşıkçı’nın da aralarında olduğu en az iki gazeteci öldürüldü.

*2018 yılında aralarında ikisi (Ermeni gazeteci Hrant Dink cinayeti ve Suriyeli gazeteci Naji Jerf cinayeti) Türkiye’de gerçekleşen toplam 17 faili meçhul gazeteci cinayeti platforma bildirildi.

*Bulgaristan’da Viktoria Marinova’nın ve Rusya’da Maksim Borodin’in öldürülmesinde polis soruşturmalarının güvenilirliğine ilişkin sorular gündeme geldi.

*Platform 2018 yılında gazetecilerin fiziksel güvenliği ve meslek onuruna yönelik 35 saldırı tespit etti.

GAZETECİLER HAKSIZ YERE TUTUKLANIYOR

*Gazetecilere yönelik – ölüm tehditleri dahil – tehditlerin sayısı 2018’de iki katına çıktı.

*Gazetecilere yönelik işlenen suçlarda yeterli polis takibi ve hukuki takip olmaması sonucu suçların cezasız kalmasının ‘yeni normal‘ olmasına izin veriliyor.

*Gazeteciler rastgele ve haksız şekilde göz altına alınmaya ve tutuklanmaya devam ediyor.

*31 Aralık 2018 itibariyle platform 130 gazetecinin gözaltında olduğunu tespit etti. Bu rakam Türkiye’de tutuklu bulunan 110, Azerbaycan’da 11, Rusya’da beş ve Ukrayna’da dört tutuklu gazeteciyi içeriyor.

*2018 yılında Interpol’ün ‘Kırmızı Bülten’ sistemi bazı üye ülkeler tarafından yurt içindeki baskıdan kaçınmak için yurt dışına çıkan gazetecilerin takibi için suistimal edildi.

*Türkiye, Ukrayna, Makedonya, Fransa, Rusya, Polonya, Birleşik Krallık ve Litvanya’da, basın özgürlüğüne ciddi şekilde zarar verecek baskıcı düzenlemelere onay verildi.

BAĞIMSIZLIK GİDEREK DAHA FAZLA ZARAR GÖRÜYOR

*Hükümetler internet sitelerini ve sosyal medya platformlarını yasaklamaya devam etti.

*Kamusal yayın kuruluşlarının bağımsızlığı ve sürdürülebilirliği giderek daha fazla zarar gördü.

*Gazetecilerin kaynağını koruma yetkinliği hukuki yollar dahil edilerek tehlikeye atıldı.

*Gazetecilerin mesleki faliyetlerini devlet başkanları ve hükümet yetkililerini ‘karalama’ ve‘hakaret’ nedeniyle cezalaştıran kanunlar uygulanmaya devam ediyor.