BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ MEDYA

IPI: Türkiye’nin gazetecileri daha özgür bir döneme nasıl hazırlanabilir?

Uluslararası Basın Enstitüsü’nün (IPI) “Bu Böyle Gitmez: Türkiye’nin Gazetecileri Daha Özgür Bir Döneme Nasıl Hazırlanabilir?” başlıklı raporu “ülkede kaliteli gazeteciliğin geliştirilebilmesi ve bu alanda uzun vadeli temellerin atılması adına bir kaynak” olmayı amaçlıyor.

Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) Türkiye’de yerel gazeteciliğe odaklanan saha çalışmasının sonuçlarını bugün Türkiye Gazeteciler Sendikası’na (TGS) bağlı TGS Akademi’de düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı.

Türkiye ve dünya kamuoyuna sunulan “Bu Böyle Gitmez: Türkiye’nin Gazetecileri Daha Özgür Bir Döneme Nasıl Hazırlanabilir?” başlıklı rapor için IPI Türkiye Ulusal Komitesi Başkan Yardımcısı Emre Kızılkaya, Şubat-Nisan 2019 döneminde 100’ü aşkın gazetecilik öğrencisi, yerel gazeteci, yayıncı ve iletişim akademisyeni ile görüştü.

IPI’ın tarihsel misyonu gereği basın özgürlüğünü ve nitelikli gazeteciliği güçlendirmeyi amaçlayan çalışma kapsamında temel sorunların Türkiye’nin tüm bölgelerini kapsayan saha araştırması ve görüşmelerle saptanmasının ardından, tasarım odaklı düşünce yönteminden ilham alan üç atölyede çözüm önerileri geliştirildi.

20 sayfalık raporun sonuç bölümünde, gazetecilik için açık müfredat, deneyim merkezleri, kuluçka ve hızlandırma programları, doğaçlama haber merkezleri ve genç gazetecilere uluslararası staj imkanı gibi öneriler yer alıyor.

SİYASİ VE EKONOMİK BASKILAR

Raporun özet bölümünde “Türkiye, gazeteciler için dünyadaki en zor çalışma ortamlarından birini sunuyor. Siyasi ve ekonomik baskılar ülkedeki medyayı kesintisiz taciz altında tutarken, kaliteli gazeteciliği zedeliyor ve gelişmeye müsait potansiyelini de büyük ölçüde engelliyor” denildi.

Uluslarlarası Basın Enstitüsü (IPI), Türkiye’de medyayı etkileyen güncel problemleri çeşitli açılarından açıklamak ve donörler dahil tüm paydaşlara olası çözüm yolları önerebilmek için yerel gazetecileri ve yarının gazetecileri olan öğrencileri temel alan bir saha araştırması yayımlıyor. IPI Ulusal Komitesi tarafından yapılan bu çalışma, ülkede kaliteli gazeteciliğin geliştirilebilmesi ve bu alanda uzun vadeli temellerin atılması adına bir kaynak olmayı amaçlıyor.

3 GAZETECİLİK ATÖLYESİ DÜZENLENDİ

Şubat – Nisan 2019 ayları arasında yürütülen çalışma boyunca; “Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinden 67 gazetecilik bölümü / iletişim fakültesi öğrencisi ve tüm bölgelerden yerel gazeteci ve yayıncılar ile röportajlar yapıldı. İstanbul’da tasarım odaklı düşünme tekniklerinden esinlenerek hazırlanan ve yenilikçi çözümler üretmeye odaklanan üç gazetecilik atölyesi düzenlendi” denildi.

“SANSÜR, ESKİMİŞ MÜFREDAT, BECERİ ODAKLI STAJ YOKSUNLUĞU”

Raporda şu sonuçlara yer verildi:

“Konuşulan gazetecilik öğrencilerinin, ülkedeki eleştirel seslere karşı devam eden tutuklamalar ve gençler arasındak yüksek işsizlik oranı gibi sorunlara rağmen yüksek seviyede direnç gösterdiği gözlemlendi. Bunun yanı sıra, gençler gazetecilikte ‘modası geçmiş’ üniversite eğitim modelleri ve iş yerinde eğitim fırsatlarının eksikliğinden şikayet ettiler. Sansür, eskimiş eğitim müfredatı ve beceri odaklı staj yoksunluğu en çok bahsedilen problemler oldu.

Yerel gazeteci ve yayıncılara göre; Türk lirasının değer kaybı ve kamu ilanlarından sağlananlar da dahil olmak üzere giderek azalan ilan gelirlerinin ciddi ekonomik etkileri oldu ve daha birçok medya kuruluşu 2019 bitmeden kapanma tehlikesiyle karşı karşıya. Yerel patronaj ilişkileri ve ulusal medya kuruluşlarının giderek küçülen bölge büroları, Türkiye’nin kırsal kesimlerinde ve Kürt popülasyonunun yoğun olduğu güneydoğu illerinde adeta ‘haber çölleri’ oluşturdu.”

RAPORDA 5 ÖNERİ SUNULDU

“Yerel kesimlerde de olmak üzere vatandaş gazeteciliğinin devam ettiği”nin söylenebileceği fakat bu durumun “Türkiye medyasının ekosisteminin daha özgür bir döneme geçildiğinde kaliteli gazetecilik üretmeye hazır olduğunu söylemek için yeterli olmadığı”nın belirtildiği raporda şu öneriler sunuldu:

1. Gazetecilik üzerine Türkçe, Kürtçe ve Arapça sağlanacak Kitlesel Çevrim İçi Kurslar (MOOC) ve buna uygun açık kaynaklı bir müfredat hazırlamak;
2. Ülkenin her yerinde toplumun yeni medya okur-yazarlığını artırmak amaçlı, halk odaklı “Yaratıcı Kafeler” ve “Gazetecilik Tecrübe Merkezleri” açmak;
3. Doğaçlama haber merkezleri kurma hedefine yönelik ilk aşama olarak yereldekiler başta olmak üzere ülke çapında güvenilir haber kurumlarını ve yerel muhabirleri belirlemek;
4. Erken evredeki gazetecilik girişimlerini desteklemek amacıyla kuluçka ve hızlandırıcı programlar hazırlamak;
5. Türkiye’nin genç gazeteci nesillerine eğitim ve motivasyon amaçlı sponsorlu yurtdışı staj programı sağlamak ve yeni bir gazetecilik ödülü oluşturmak.

RAPORUN İNGİLİZCESİNİN TAMAMINI OKUMAK İÇİN