Avrupa Birliği’nin iki başkenti arasında gerçekleşen bir uçuşta, Belarus havasahasına giren uçak savaş jetleriyle indirilerek bir gazeteci gözaltına alındı. AB durumu “kaçırma” olarak niteledi.

23 Mayıs Pazar günü Yunanistan’ın başkenti Atina’dan havalanan bir Ryanair uçağında Litvanya’ya gitmekte olan yolculardan biri aktivist ve gazeteci Roman Protasevich’ti. Uçak Belarus hava sahasına girdiğinde, beklenmedik bir şekilde uçağa bomba ihbarı gerekçesiyle Belarus Hava Kuvvetleri’ne ait Mig-19 uçakları eşliğinde zorunlu iniş yaptırıldı.

Belaruslu muhalif siyasetçi Pavel Latushko, 5 saat boyunca alıkonulan uçakta yapılan aramalar sona erip yeniden havalandığında iki Belarus yurttaşı ile dört Rusya yurttaşının uçuşta olmadığı bilgisini paylaştı.

171 yolcu ile Atina’dan havalanan uçak, yerel saatle gece 10’da Vilnius’e indiğinde 165 yolcu Litvanya’ya giriş yaptı. Gözaltına alınanlar arasında Litvanya’da bir kampüste sürgünde bulunan Belarus eğitim kurumu Avrupa Beşeri Bilimler Üniversitesi öğrencilerinin de olabileceği öne sürüldü.

GAZETECİ GÖZALTINA ALINDI

Minsk’e indirilen uçakta yapılan aramalar sonucu herhangi bir patlayıcı madde bulunmazken, yolculardan aktivist ve gazeteci Roman Protasevich uçağa yeniden binmek üzereyken gözaltına alındı. Avrupa çapında gazeteciler başta olmak üzere sivil toplum örgütleri ve Belaruslu muhalifler, “Roman nerede?” sorusu eşliğinde gazetecinin akıbetini sorarak, derhal serbest bırakılması çağrısı yaptı.

BELARUS PROTESTOLARINI HABERLEŞTİRMİŞTİ

Geçtiğimiz yıl şaibeli seçim sonuçlarını Belarus’un 26 yıllık başkanı Lukashenko’nun meşruiyetinin olmadığı iddiasıyla düzenlenen kitlesel protestolar esnasında yoğun haber yayıncılığı yapan ve protestolar esnasında Belarus devleti tarafından terör propagandası yapmakla itham edilen Nexta’nın eski editörü olan ve 2019’dan bu yana ülke dışında bulunan Protasevich’in bomba ihbarı bahanesiyle indirilen AB içi seyir halindeki uçaktan gözaltına alınması tepkiyle karşılandı.

Geçtiğimiz yıl Lukashenko’nun seçimlerde yüzde 80 oy alarak yine başkan seçildiğini açıklaması üzerine ülke çapında kitlesel eylemler başlamış ve toplumun büyük kesimi demokratik seçim çağrısı yapmıştı. Protestoları şiddetle bastıran Belarus güvenlik güçleri binlerce kişiyi tutuklamış ve dört eylemcinin yaşamını yitirmesine neden olmuştu.

AVRUPA BİRLİĞİ’NDEN KINAMA

Avrupalı birçok lider, yolcu uçağının Belarus Hava Kuvvetleri tarafından havada taciz edilerek inişe zorlanması ve yolcuların gözaltına alınmasını kınarken, aynı zamanda Belarus’a karşı yaptırımlar açıklanması çağrıları da dile getirildi.

Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, olayı şiddetle kınadığını açıklarken, aynı zamanda Belarus’un saldırgan tutumunun değerlendirileceği acil AB zirvesine de başkanlık edeceğini duyurdu.

İrlanda Dışişleri Bakanı Simon Coveney de duruma tepki göstererek, “bu devlet destekli bir hava korsanlığı faaliyetidir. İrlandalı bir havayolu şirketinin Polonya’ya kayıtlı uçağı AB yurttaşlarıyla doluyken AB’nin iki üye ülkesinin başkentleri arasında seyir halindeyken taciz edilerek indirilmiş ve yolcuları tutuklanmıştır. AB buna çok net bir yanıt vermezse yanlış bir yönlendirme yapmış olur” dedi.

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da zorunlu iniş yaptırılan uçağın Belarus devleti tarafından kaçırıldığını ifade ederek, Avrupa Konseyi’ni Belarus’a yaptırım uygulamaya davet etti.

Avrupa Konseyi’nin eski başkanlarından Donald Tusk, bu eylemle Lukashenko’nun yalnızca Belarus yurttaşları için değil, tüm Avrupa için büyük bir sorun haline geldiğini ifade etti ve “Lukashenko’nun devlet terörüne karşı Avrupa hükümetleri ve kurumlarının sert ve derhal tepkisi gerekiyor” dedi.