ORTADOĞU POLİTİKA

AKP’nin eski Dışişleri Bakanı Yakış: NATO, Suriye’de bizi savunmayabilir

1280x720-9Rq

AKP’nin kurucusu ve  ilk Dışişleri Bakanı olan, 4 yıl Şam’da büyükelçilik görevini yürüten yapan Yaşar Yakış, “Bazı büyük devletler Türkiye’yi savaşa çekmek istiyor. Suriye’de Ruslarla savaşmak zorunda kalabiliriz. Türkiye, Suriye’ye girerse Arap dünyasını karşısına alır. NATO, Suriye müdahalesinde 5. maddeyi işletmeyebilir. Saldırı bizden olacağı için bizi savunmayabilir” ifadelerini kullandı.

Zaman gazetesinden Mesut Çevikalp’e konuşan Yaşar Yakış, “Uçağı düşürülen Ruslar Ankara’ya ağır bir karşılık vermek için Türk askerinin Suriye’ye girmesini bekliyor” diyerek, Arap dünyası ve uluslararası toplumun da böyle bir müdahaleyi kabul etmeyeceği ve NATO’nun Türkiye’yi yalnız bırakabileceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sözleriyle geçtiğimiz günlerde yeniden gündeme gelen “1 Mart tezkeresi”nin reddedildiği 2003 yılında Dışişleri Bakanı olan ve tezkere sürecini yöneten Yaşar Yakış’ın değerlendirmeleri şöyle:

“Erdoğan milletvekilerini etkilemeye çalışmadı”

1 Mart tezkeresi sürecinde AK Parti genel başkanı sıfatı taşıyan Tayyip Erdoğan, milletvekillerini etkileyecek bir girişimde bulunmadı. Ancak oylamadan önce parti içi bir anket yaptı. Milletvekillerinden isimli veya isimsiz şekilde reylerini sordurdu. Anketin sonucu tezkerenin Meclis’ten kolayca geçeceği yönündeydi. Nitekim oylamada da kabul oyu fazlaydı; 264 ‘evet’e karşı 250 hayır oyu vardı. Çoğunluk sağlanamadığı için tezkere geçmedi. Meclis Başkanı Arınç, ilk sonucu ‘geçti’ diye verdi. Hatta ABD büyükelçisi sefarete koşup ‘tezkere geçti’ bilgisini vermiş.

Abdullah Gül’ün tereddütleri vardı. Ancak tezkereyi Meclis’e sevk eden hükümetin başbakanı olarak olumsuz oy verdiğini tahmin etmiyorum. Dürüstlük bunu gerektirir. Ancak Gül oylama öncesinde vekilleri kendi hissiyatlarıyla baş başa bıraktı. Herhangi bir yönlendirmede bulunmadı.

“Türkmenler anayasa ile tanınsın”

Hükümet olarak Amerikalılardan iki önemli talepleri olduğunu belirten Yakış, bu talepleri şöyle sıraladı: “Birincisi Iraklı Türkmenlerin Saddam sonrasında yazılacak Anayasa’ya nüfusunun asli unsuru olarak girmesiydi. İkincisi de Irak’ta konuşlanan PKK ile mücadele konusuydu. Müzakereler sırasında ciddi pürüzler yaşanıyordu, Amerikalılar Türkmenlerin asli unsur görülemeyeceğini söylüyorlardı. PKK konusunda da net değillerdi. Ankara’ya tatmin edici vaatlerde bulunmadılar. Bugün yeni Irak’a baktığınızda; Türkmenler ile PKK varlığının 2003’te masaya oturduğumuzda bize söylenen çerçevede şekillendirildiğini görüyoruz. Yani Türkiye Irak’a asker gönderseydi de karşılığında talep ettiklerini elde edemeyecekti.”

“Türkmenler arasında Şii-Sünni bölünmüşlüğü vardı”

Tezkere çıksa da hükümetin öngördüğü kazanımları elde edemeyeceğini ifade eden Yakış, “Tezkere çıksa da masada olmayacaktık. Ayrıca Türkmenlerle ilgili bilgilerimizin eksik olduğunu gördük. Nüfusları bildiğimizden düşük çıktı, aralarında Şii-Sünni bölünmüşlüğü vardı. Oysa Iraklı Kürtler, Kürt davası etrafında tek vücut olmuşlardı” diye konuştu.

“Suriye, Hatay’ın kendisine ait olduğu konusunu gündeme getirebilir”

Uçağı düşürülen Rusya’nın Ankara’ya ağır bir karşılık vermek için Türk askerinin Suriye’ye girmesini beklediğini, Rusya’nın Esed rejimine arka çıkmanın ötesinde Ortadoğu’da kalıcı olmak istediğini belirten Yakış konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bu noktada Türkiye’yi bölgeden soyutlamaya çalışır. Kendi sınırlarına itmeye çabalar. Ruslar önce Suriye’ye, ardından Ortadoğu’ya yerleşecek. IŞİD ile mücadele bahanesi Moskova’ya aradığı fırsatı verdi. Rusya Suriye’nin geleceğini şekillendirmede başat aktör olmayı garantilemiş durumda… TSK Suriye’ye girse bile bir müddet sonra geri çıkmak zorunda kalacak. Dünya müdahaleyi kabullenmez. Sınırı tek taraflı yeniden düzenlemesine de izin vermez. Dahası eğer Türk askeri cephede bozguna uğrarsa Suriye, Hatay’ın kendisine ait olduğu konusunu yeniden gündeme getirebilir. Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olabiliriz!

“Amerikalılar faturayı TSK’ya ödetti”

Asker, 1 Mart sürecinde çok sessizdi. Zımnen Irak’a girmeye karşıydı. (Irak’a) Girilirse de bedeli Erdoğan/AKP iktidarının ödeyeceğini öngörüyordu. Tezkere geçmeyince Erdoğan/AKP herhangi bir bedel ödemedi. Ancak Amerikalılar faturayı TSK’ya ödetti. Irak’ta yaşanan Türk askerine çuval geçirme vakasının ardında bu kızgınlık vardı. Bugün ise durum daha riskli. Sınır ötesinde Suriye’nin yanında Rusya var. Askerler Rusların kapasitelerini iyi biliyor. Rusların hava kuvvetleri çok güçlü. Türk askeri daha temkinli davranıyor.

“Suriye’de bizi Rusya karşılayacak”

Şırnak, Cizre, Sur gibi küçücük bölgede Türkiye toprağında, 70 gündür arzulanan hedeflere ulaşamayan Türk askeri, Suriye’de ne ölçüde başarılı olabilir? Suriye’de PKK’dan katbekat daha güçlü bir Rusya karşılayacak bizi. Dahası PYD, IŞİD gibi asimetrik terör grupları da gelecek üzerimize. Askerimiz çok zorlanır.

“ABD Türkiye’yi yalnız bırakabilir” 

NATO saldırıya uğrayan üye ülkeye yardım edilmesini öngören 5. maddeyi işletmeyebilir. Saldırı bizden olacağı için İttifak bizi savunmayabilir. ABD de Kıbrıs’ta olduğu gibi Türkiye’yi yalnız bırakabilir. Rusya ve bazı Batılı devletler de Türkiye’nin Suriye cephesinde burnunun sürtülmesini arzu ediyor. PYD veya IŞİD tehdidini köpürtüp, Türkiye’yi Suriye’ye çekmeye çalışan devletlerin olduğunu görüyorum.

“Osmanlı karşıtlığı silinmedi”

Hariciye’nin Ortadoğu’da en uzun süre görev yapan diplomatı benim. 4 yıl Şam, 4 yıl Riyad ve 4 yıl Kahire olmak üzere bilfiil 12 yıl bölgede yaşadım. Arap sokağındaki Osmanlı karşıtlığı silinmiş değil. Türk askeri Başika’da olduğu gibi Suriye’de de istenmeyen adam ilan edilecektir. Gerekçe ne olursa olsun Türkiye’nin Suriye’ye girmesine karşı duracaklardır.” (dokuz8HABER/Zaman)

dokuz8HABER’i takip edin

Video