30 Ekim 2020, Cuma

Verilerle sağlıkta maliyetler: Cepten harcanan parada AKP’nin ilk yıllarına kesin dönüş

Sağlık sisteminde yapılan düzenlemeler, AKP’nin en çok övgü aldığı alanlardan biri. Toplumun farklı kesimleri, bilhassa ileri yaştaki seçmenler, randevu sisteminin gelmesiyle uzun hastane kuyruklarının azaldığı gerekçesiyle hükümeti övüyor. Peki sağlık harcamalarında durum ne? İnsanların cebinden ne kadar para çıkıyor? Cepten yapılan harcamalar, geniş toplum kesimlerince iddia edildiği gibi azaldı mı? Bu soruları, 2003’ten bu güne sağlık sistemine akan paraları incelediğimiz veri haberimizle yanıtlıyoruz. Net durum şu: AKP’nin ilk yıllarındaki olumsuz tabloya kesin dönüş var.

Sağlık sistemi içinde yer alan hastaneler, zengin ya da fakir, yaşlı veya genç hepimizin doğrudan temasının olduğu kamu alanı. Sistemin işleyişi hayatımızı doğrudan etkiliyor. Özellikle son dönemde yapılan yatırımlar bugün hastaneleri şehirden koparıp şehir hastaneleri adı altında dış mahallelere doğru taşıyor. Yüksek rant üreten eski hastane arazileri ise hükümetin göz diktiği para kaynakları arasında yer alıyor.

Yüksek yatak kapasitesi ile övünülen şehir hastanelerinde bazı doktorlar, günde 20 bin adımın üstünde atmak zorunda kaldıklarını, yüksek yatak kapasitesinin kaliteli hizmet ve verim ile eş anlamlı olmadığına dikkat çekiyor.

Bu tablonun içinde sağlık harcamalarında durum ne? Devlet bütçenin ne kadarını sağlığa ayırıyor? Harcamaların ne kadarı halkın doğrudan nakit olarak cebinden karşılanıyor?

SAĞLIK HARCAMALARI 7’YE KATLANDI

TÜİK verilerine göre toplam sağlık harcamaları, 2003’teki 24 milyar lira seviyesinden 2017 yılında 140 milyar lira seviyesine çıkmış durumda. Yani 15 yılda yediye katlanmış durumda. Kişi başına düşen sağlık harcaması ise 363 liradan 1751 liraya çıkmış:

Toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, üstteki tabloda görüleceği üzere düşmüş durumda. Yani Türkiye’de üretilen zenginliğin daha küçük bir bölümü bugün sağlığa aktarılıyor. 2003 yılında yüzde 5,19 iken, bu oran 2008 ve 2009’da yüzde 5,80’e yükseldikten sonra 2017 sonu itibariyle yüzde 4,53’e düşmüş durumda.

HANELERİN CEBİNDEN ÇIKAN MİKTAR YÜZDE 8 DÜŞTÜ

Sosyal güvenlik kurumu, yerel ve merkezi devlet harcamaları, özel sektör harcamaları dışında kalan, hanehalkı harcamalarına baktığımızda, insanların cebinden doğrudan çıkan miktarın düştüğünü görüyoruz. Sağlık harcamalarının 2003 yılında yüzde 18,93’ü hanehalklarının cebinden karşılanırken bugün bu oran yüzde 17,38’e gerilemiş durumda. Bu düşüş, yüzde 8’lik bir düşüşe tekabül ediyor:

Ancak üstteki tabloda görülen, genel kabul gören durumun aksi bir durum var: Hane halklarının cebinden çıkan miktar, AKP’nin iktidara gelmesiyle birlikte düşmüş değil, aksine ciddi oranda (yüzde 27,7) artmış. 2005 yılında yüzde 24,18’e ulaşan hanehalkları payı, AKP’nin sağlık reformuyla 2009’da yüzde 14,51’e kadar düşürülmüş.

Bu dönemlerde genel kanı, sağlık harcamalarına para ödenmediği yönünde olmuş olsa da, artık toplumun geniş kesimleri, hastanede ödemedikleri doktor ve muayene ücretinin eczanelerde ilaç alırken ödendiğini biliyor.

ÖĞRETMEN MAAŞI İLE CEPTEN ÖDENEN MİKTAR BAŞA BAŞ

Cepten ödenen miktarları işe yeni girmiş öğretmen maaşı (9/1) ile karşılaştırdığımızda karşımıza ilginç bir tablo çıkıyor. Cepten ödenen miktar 2003’ten 2007’ye kadar öğretmen maaşı karşısında hızla yükselse de 2007 – 2009 aralığında ciddi düşüş yaşanıyor. Ancak 2017 sonu itibariyle ülke tekrar 2003 seviyelerine dönmüş durumda. 2018 yılı verileri Kasım 2019’da açıklandığında, karşımızda AKP’nin ilk dönemindeki gibi olumsuz bir tabloyla karşılaşmamız oldukça olası. Zira gidişat o yönde:

Üstteki ikinci tablo da harcamaların öğretmen maaşı içindeki payını ortaya koyuyor. Tablo, ağır ağır bir geriye gidişi ortaya koyuyor.

ÜLKE GELİRİNDEKİ ARTIŞ, NE SAĞLIĞA, NE MAAŞLARA YANSITILMIŞ

Altta göreceğiniz son tablomuz ise, toplam sağlık harcamaları, hanehalkı sağlık harcaması, öğretmen maaşı, gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) ve TÜFE endeksini yan yana getiriyor. 2003 yılında hepsinin 100 birim olduğu varsayılarak hazırlanmış tablo, yıllar içinde bu kalemlerin değişimini gösteriyor. 2003’ten 2018’e en düşük artış TÜFE’de gözlenirken GSYİH ise 8 katına çıkmış. Bu TL bazındaki gelir artışından öğretmenlerin çok az bir pay aldıklarını görüyoruz. Toplam sağlık harcamaları ise ülkedeki TL bazlı gelir artışına nispeten yakın bir artış göstermiş:

Son Haberler

İzmir Tabip Odası Genel Sekreteri’nin eşi ve çocukları depremde hayatını kaybetti

İzmir Tabip Odası Genel Sekreteri Nuri Seha Yüksel'in eşi ve çocukları İzmir'de meydana gelen depremde hayatını kaybetti. İzmir'de meydana gelen 6,9 büyüklüğündeki depremde enkaz altında...

Somalı maden işçilerinden İzmir’e destek

İzmir'de meydana gelen 6,9 büyüklüğündeki depremin ardından Soma'da direnen maden işçileri arama kurtarma çalışmalarına destek vermek için İzmir'e gitti. İzmir'de meydana gelen 6,9 büyüklüğündeki depremin...

İzmir depremini tahmin eden Prof. Dr. Ercan: Depremde yoksullar ölür, zenginler ölmez

İzmir depremi konusunda yaptığı uyarılar bugün gerçekleşen Deprem Bilimci Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, deprem sonrası katıldığı canlı yayında çarpıcı açıklamalarda...

Pakdemir’linin davranışı sosyal medyada büyük tepki çekti

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli'nin 8 katlı binanın enkazında kalan kadının yerini tespit etmeye çalışan arama-kurtarma görevlisinin elinden telefonu alarak, enkaz altında kalan...

Çok Okunanlar

Ege Denizi’nde 6,9 büyüklüğünde deprem: İzmir’de yıkılan binalar var

Ege Denizi'nde 6,9 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. İzmir'de büyük hasar yaratan deprem nedeniyle birçok bina yıkıldı. Kandilli Rasathanesi, saat...

Naci Görür’den İzmir merkezi için yeni deprem uyarısı!

Deprem Uzmanı Naci Görür İzmir depremine ilişkin Habertürk televizyonuna açıklamalarda bulundu. Görür, bir haftadır bu konuda uyarılarda bulunduklarını belirterek, "Bu...

Prof. Tüysüz’den İzmir için uyarı: 6 büyüklüğünde artçılar olacaktır

İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Okan Tüysüz, "Bu depremin ardından 6'ya varan artçılar olacaktır" dedi. AFAD hasarlı binalara girilmemesi...

Tarih boyunca İzmir’i yıkan depremler

1688, 1739 ve 1778'de meydana gelen depremler, İzmir'de büyük hasarlara yol açmıştı. İzmir ve civarında 1779, 1785, 1786, 1787,...

Muharrem İnce, Memleket Hareketi’nin kurucularını açıkladı

Memleket Hareketi başlatan CHP’li Muharrem İnce, düzenlediği basın toplantısında hareketin yol haritasını açıkladı. İnce “Toplumun her kesiminden arkadaşlarımızla, bu kadromuzu...

Meteoroloji’den İstanbul ve 8 il için kuvvetli yağış uyarısı

İstanbul, Marmara'nın doğusu ve Batı Karadeniz’in kıyı kesimlerinde bugün kuvvetli yağış beklendiği aktarıldı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bugün yurdun kuzeybatı kesimlerinde...

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri’ni kazananlar belli oldu

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri'ne bu yıl, koleksiyoner Mehmet Çebi, yönetmen Derviş Zaim ve Özdemir Erdoğan layık görüldü. 2020...

“Radikal İslam fikirleri yayma” suçuyla kapatılan derneğin başkanı iltica talep etti

Fransa’da “BarakaCity” adlı kuruluşun, 'radikal İslam fikirlerini yaymak' suçlamasıyla kapatılmasının ardından derneğin başkanı İdriss Sihamedi, kendisi ve BarakaCity ekibi...

‘Dombra’ şarkısının sahibi Uğur Işılak bu defa AKP’yi hedef aldı: Tükettik her şeyi neyimiz kaldı

Seçim öncesi yaptığı 'Dombra' şarkısıyla Erdoğan’a övgüler yağdıran şarkıcı Uğur Işılak, yeni şarkısıyla AKP'yi sert sözlerle eleştirdi. Söz ve müziğin...

Kaymakamın çarptığı kişi hayatını kaybetti; kaymakamın ifadesi bile alınmadı

Tunceli Cemişgezek Kaymakamı Mehmet Güder, beş gün önce Elazığ’da Mercedes marka otomobiliyle seyir halindeyken Murat Atlı isimli yurttaşa çarptı....

Gözden Kaçmasın