7 Ağustos 2020, Cuma

Verilerle sağlıkta maliyetler: Cepten harcanan parada AKP’nin ilk yıllarına kesin dönüş

Sağlık sisteminde yapılan düzenlemeler, AKP’nin en çok övgü aldığı alanlardan biri. Toplumun farklı kesimleri, bilhassa ileri yaştaki seçmenler, randevu sisteminin gelmesiyle uzun hastane kuyruklarının azaldığı gerekçesiyle hükümeti övüyor. Peki sağlık harcamalarında durum ne? İnsanların cebinden ne kadar para çıkıyor? Cepten yapılan harcamalar, geniş toplum kesimlerince iddia edildiği gibi azaldı mı? Bu soruları, 2003’ten bu güne sağlık sistemine akan paraları incelediğimiz veri haberimizle yanıtlıyoruz. Net durum şu: AKP’nin ilk yıllarındaki olumsuz tabloya kesin dönüş var.

Sağlık sistemi içinde yer alan hastaneler, zengin ya da fakir, yaşlı veya genç hepimizin doğrudan temasının olduğu kamu alanı. Sistemin işleyişi hayatımızı doğrudan etkiliyor. Özellikle son dönemde yapılan yatırımlar bugün hastaneleri şehirden koparıp şehir hastaneleri adı altında dış mahallelere doğru taşıyor. Yüksek rant üreten eski hastane arazileri ise hükümetin göz diktiği para kaynakları arasında yer alıyor.

Yüksek yatak kapasitesi ile övünülen şehir hastanelerinde bazı doktorlar, günde 20 bin adımın üstünde atmak zorunda kaldıklarını, yüksek yatak kapasitesinin kaliteli hizmet ve verim ile eş anlamlı olmadığına dikkat çekiyor.

Bu tablonun içinde sağlık harcamalarında durum ne? Devlet bütçenin ne kadarını sağlığa ayırıyor? Harcamaların ne kadarı halkın doğrudan nakit olarak cebinden karşılanıyor?

SAĞLIK HARCAMALARI 7’YE KATLANDI

TÜİK verilerine göre toplam sağlık harcamaları, 2003’teki 24 milyar lira seviyesinden 2017 yılında 140 milyar lira seviyesine çıkmış durumda. Yani 15 yılda yediye katlanmış durumda. Kişi başına düşen sağlık harcaması ise 363 liradan 1751 liraya çıkmış:

Toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, üstteki tabloda görüleceği üzere düşmüş durumda. Yani Türkiye’de üretilen zenginliğin daha küçük bir bölümü bugün sağlığa aktarılıyor. 2003 yılında yüzde 5,19 iken, bu oran 2008 ve 2009’da yüzde 5,80’e yükseldikten sonra 2017 sonu itibariyle yüzde 4,53’e düşmüş durumda.

HANELERİN CEBİNDEN ÇIKAN MİKTAR YÜZDE 8 DÜŞTÜ

Sosyal güvenlik kurumu, yerel ve merkezi devlet harcamaları, özel sektör harcamaları dışında kalan, hanehalkı harcamalarına baktığımızda, insanların cebinden doğrudan çıkan miktarın düştüğünü görüyoruz. Sağlık harcamalarının 2003 yılında yüzde 18,93’ü hanehalklarının cebinden karşılanırken bugün bu oran yüzde 17,38’e gerilemiş durumda. Bu düşüş, yüzde 8’lik bir düşüşe tekabül ediyor:

Ancak üstteki tabloda görülen, genel kabul gören durumun aksi bir durum var: Hane halklarının cebinden çıkan miktar, AKP’nin iktidara gelmesiyle birlikte düşmüş değil, aksine ciddi oranda (yüzde 27,7) artmış. 2005 yılında yüzde 24,18’e ulaşan hanehalkları payı, AKP’nin sağlık reformuyla 2009’da yüzde 14,51’e kadar düşürülmüş.

Bu dönemlerde genel kanı, sağlık harcamalarına para ödenmediği yönünde olmuş olsa da, artık toplumun geniş kesimleri, hastanede ödemedikleri doktor ve muayene ücretinin eczanelerde ilaç alırken ödendiğini biliyor.

ÖĞRETMEN MAAŞI İLE CEPTEN ÖDENEN MİKTAR BAŞA BAŞ

Cepten ödenen miktarları işe yeni girmiş öğretmen maaşı (9/1) ile karşılaştırdığımızda karşımıza ilginç bir tablo çıkıyor. Cepten ödenen miktar 2003’ten 2007’ye kadar öğretmen maaşı karşısında hızla yükselse de 2007 – 2009 aralığında ciddi düşüş yaşanıyor. Ancak 2017 sonu itibariyle ülke tekrar 2003 seviyelerine dönmüş durumda. 2018 yılı verileri Kasım 2019’da açıklandığında, karşımızda AKP’nin ilk dönemindeki gibi olumsuz bir tabloyla karşılaşmamız oldukça olası. Zira gidişat o yönde:

Üstteki ikinci tablo da harcamaların öğretmen maaşı içindeki payını ortaya koyuyor. Tablo, ağır ağır bir geriye gidişi ortaya koyuyor.

ÜLKE GELİRİNDEKİ ARTIŞ, NE SAĞLIĞA, NE MAAŞLARA YANSITILMIŞ

Altta göreceğiniz son tablomuz ise, toplam sağlık harcamaları, hanehalkı sağlık harcaması, öğretmen maaşı, gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) ve TÜFE endeksini yan yana getiriyor. 2003 yılında hepsinin 100 birim olduğu varsayılarak hazırlanmış tablo, yıllar içinde bu kalemlerin değişimini gösteriyor. 2003’ten 2018’e en düşük artış TÜFE’de gözlenirken GSYİH ise 8 katına çıkmış. Bu TL bazındaki gelir artışından öğretmenlerin çok az bir pay aldıklarını görüyoruz. Toplam sağlık harcamaları ise ülkedeki TL bazlı gelir artışına nispeten yakın bir artış göstermiş:

Son Haberler

Fauci: Koronavirüs hiçbir zaman tamamen yok olmayacak

ABD'de Koronavirüsle Mücadele Görev Gücü üyesi Dr. Anthony Fauci, koronavirüs salgınının hiçbir zaman tamamen yok edilemeyeceğini söyledi. ABD'de koronavirüs salgını konusunda en yetkili ağızlardan biri...

Beyrut’ta hırsızlık ve yağma olayları başladı

Beyrut Limanı'nda 4 Ağustos'ta patlayıcı maddelerin bulunduğu depoda önce yangın çıkmış ardından tüm kenti sarsan çok güçlü patlama meydana gelmişti. Beyrut Limanı'nda meydana gelen...

Dövizdeki dalgalanma devam ediyor

Son günlerde yükselişe geçen dolar ve eurodaki dalgalanma haftanın son işlem gününde de devam etti. Türkiye'de ekonomik kriz giderek derinleşirken döviz kurundaki dalgalanma bugün de...

Walter White karakteri geri mi dönüyor?

Gelmiş geçmiş en iyi dizilerden biri olarak kabul edilen Breaking Bad'in başrol oyuncusu Bryan Cranston, Walter White karakteri için teklif gelirse kabul edeceğini açıkladı. Breaking...

Çok Okunanlar

MHP’den ihraç edilen Cemal Enginyurt’tan Fox TV’ye: Benim başımı siz yediniz

MHP'den AKP'ye yönelik eleştirileri nedeniyle ihraç edilen Ordu Milletvekili Cemal Enginyurt, dikkat çeken açıklamalarına devam ediyor. Dün, Akşner'in kazandığı...

Mahfi Eğilmez’den dolar ve euronun hızlı yükselişine karşı çözüm önerileri

Dolar ve Euro'nın çok hızlı yükselişi ile birlikte bir anda gözler yeniden ekonomiye çevrildi. Hükümet kanadından bu yönde net...

Ceyhan’dan koronavirüse karşı alınacak 5 aşamalı önlem paketi

Koronavirüste 'yeni normalleşme' planı ile birlikte yeniden vaka sayılarının artmasıyla bir kez daha alınacak önlemler açıklanmaya başlandı. Bilim Kurulu...

AKP’de hashtag çalışması: Albayrak’a önce köstek, sonra tam destek

Türkiye'de dolar ve euronun hızla yükselmesi ile birlikte eleştilerin odağı bir kez daha Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak...

Şanlıurfa’da 5 gündür kayıp olan çocuk Gaziantep’te bulundu

Şanlıurfa'da 5 gün boyunca kendisinden haber alınamayan 10 yaşındaki Hüseyin Gaziantep'te bulundu. Osmanlı Mahallesi'ndeki evlerinden 5 gün önce çıkan Hüseyin...

Twitter, devlete bağlı medya kuruluşlarını etiketlemeye başladı

Sosyal medya platformu Twitter, devletin editoryal süreçlere müdahale ettiği medya kuruluşlarını etiketlemeye başladı. Twitter konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Devlete...

Reuters, Ankara’daki Covid-19 belgesine ulaştı: “Boş yatakları Covid-19 hastaları için ayırın”

İngiltere merkezli haber ajansı Reuters, bu hafta günlük vaka sayısının 1000'in üzerine çıktığı Türkiye'de hastanelere bazı talepler gittiğini ve...

MEB’den eğitimin devamına dair dört farklı senaryo

Milli Eğitim Bakanlığı, koronavirüs salgının seyrine göre eğitime devam edilmesi muhtemel dört senaryo üzerinde çalışıyor. Vaka sayılarında yeniden artış yaşanması...

Vaka sayısındaki artışın devam etmesi kısmi yasakları getirebilir

Türkiye'de koronavirüs vakalarında yaşanan artış nedeniyle İçişleri Bakanlığı'nın ilçe, semt ve mahallelerde kısmi karantina veya sokağa çıkma yasağı ilan...

5 yıl kapalı tutulan Sümela Manastırı’nda büyük tahribat

Trabzon'da restorasyon gerekçe gösterilerek 5 yıl boyunca kapalı tutulan Sümela Manastırı açıldıktan sonra büyük tahribat da gün yüzüne çıktı. Trabzon’da...

Gözden Kaçmasın