6 Temmuz 2020, Pazartesi

İstanbullu gazetecilerin yarısı koronavirüs riski kaygısı taşıyor

Türkiye Gazeteciler Sendikası İstanbul Şubesi tarafından İstanbul’da çalışan gazeteciler arasında düzenlenen bir anketin sonucuna göre İstanbullu basın emekçilerinin yüzde 41.5’i koronavirüs riski altında olduklarını düşünüyor. Gazetecilerin yüzde 9.2’si salgınla ilgili haberlerden ötürü sansüre uğramış.

Gazetecilerin koronavirüs sürecinde yaşadıklarını, maruz kaldıkları hak ihlallerini ve basın kurumlarında yaşanan sorunları tespit etmek ve politika oluşturma sürecinde bu verilerden yararlanmak amacıyla Mayıs 2020’de İstanbul’da bulunan 33 farklı medya kuruluşunda hayata geçirilen saha araştırmasının sonucu açıklandı.

Araştırma sonucuna göre İstanbullu gazetecilerin yüzde 41.5’i Koronavirüs salgını sürecinde kendini risk altında hissettiğini beyan etmiş.

RİSK ALGISI VE ÖNE ÇIKAN NEDENLERİ

Kendilerini risk altında hisseden gazeteciler, bu algılarının temelinde mesleğin doğasından kaynaklanan nedenlerin yanı sıra bazı kurumların gerekli sağlık tedbirlerini almayışının ve Kovid-19 sonrası dönemin güvencesiz çalışma koşulları olasılığının yattığını ifade ettiler.

Ankete katılan gazetecilerin salgın sürecinde yaşadıkları ve şikayet konusu olan sorunlar şunlar:

  • Çalışma alanımız çalışan sayısına oranla çok küçük.
  • İçeride çalışmama rağmen sahadaki muhabir arkadaşlarımın riski taşımasından endişeliyim.
  • İşimiz gereği insan ilişkileri olan bir meslek ve dolayısıyla bu risk her zaman var.
  • Salgının ilk dönemlerinde evden çalışmamıza karşın şu anda şirkette çalışıyoruz. Sadece bir arkadaşımıza KOAH olduğu için izin verildi.
  • Sürekli sokaklarda ve insanlarla iletişim içinde olmak risk oluşturuyor.
  • Bağımsız çalışıyorum. Hasta olsam, 14-20 gün haber yapamam ve bu beni ekonomik olarak zorlar.
  • Mesleğim gereği yüz yüze görüşmeler yapıyorum, kalabalık ortamlara giriyorum ve bu da benim için büyük risk demek.
  • Salgında tartışmasız en çok risk altında olanlar sağlık emekçileri ve bizleriz. Yeri geliyor karantina binaları önünde, hastanelerde, sokak eylemlerinde, 1 Mayıs’ta olduğu gibi polis müdahalesi altında çalışıyoruz. Virüsün yayılma biçimi ve hızını da dikkate alırsak virüs kapma ihtimalimiz bu ortamlarda çok yüksek oluyor. Özellikle polis müdahalesinin yaşandığı durumlar ya da cenazeler bu riski 10 kat arttırıyor.
  • Yakın gelecekte çalışabilecek bir gazetenin kalıp kalmayacağını bilemediğimden kendimi risk altında hissediyorum.
  • Şu an evden çalışıyoruz ancak büroya geri dönmek zorunda kaldığımızda risk altında olacağımızın farkındayız.
  • Çalıştığım yerde hiçbir önlem alınmadı. Hava almayan bir bölümde beş kişi çalışıyoruz.

ARAŞTIRMAYA GÖRE SALGINA KARŞI ALINAN EN ÖNEMLİ TEDBİR EVDEN ÇALIŞMA

Araştırma sonucuna yansıyan önemli bir veri de gazetecilerin yüzde 83.1’inin görev yaptığı medya kuruluşunda alınan önlemlerden memnun olduğunu belirtmesi. Bu noktada İstanbul medyası salgın sürecinde iyi sınav vermiş gibi gözüküyor. Salgına karşı alınan en etkili önlemin yüzde 90,8 ile evden çalışma sistemine geçiş olduğu görüldü.

ULAŞIMDA ÖZEL ARAÇ TAHSİSİ, DEZENFEKTAN DAĞITIMI, ÜCRETSİZ TEST…

Medya kuruluşlarının yüzde 40’ının çalışanlarına gidiş-gelişlerde özel araç tahsis ettiği görülürken, yeterli miktarda maske dağıtan ve çalışma alanını düzenli dezenfekte ettiren kurumların oranı da yüzde 38,5 olarak ortaya çıktı. Kurumdaki pozitif vakalar hakkında düzenli-şeffaf bilgilendirme oranı ise yüzde 27,7 ve risk altındaki çalışanlara ücretsiz test oranın ise yüzde 10,8 olduğu belirlendi.

EN SIK DİLE GETİRİLEN HAK KAYBI: FAZLA MESAİ ÖDEMESİ YOK

Salgın sürecinde çok sayıda medya çalışanının da hak kaybına uğradığı görüldü. Hak kaybına uğradığını beyan edenlerin oranı yüzde 36,9.

Çalışma saatlerinin uzamasına rağmen fazla mesai ödenmemesi, yüzde 34,4 ile en sık dile getirilen hak kaybı olarak gözlemlenirken, ardından yüzde 28.1 ile yemek, yol gibi yan ödemelerin kesilmesi geliyor.

Maaşların geç ödenmesi ile ücretli izinlerin zorla kullandırılması yüzde 18,8 oranında yaşanan hak kayıpları arasında.

Salgın sürecinde işini kaybedenlerin oranı yüzde 12,5 olarak ölçülürken, maaşında kesinti veya eksik ödeme yapılanlar ile yıllık izin sırasında çalıştırılanların oranı yüzde 9,4.

Salgın sürecinde ücretsiz izne gönderildiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 6,3.

“EVDEN ÇALIŞMA NEDENİYLE HAFTALIK İZİN KALMADI”

Kurum tarafından kısa çalışma ödeneğine başvurulması da basın emekçileri tarafından olumlu karşılanmıyor. Ankete katılan gazetecilerin beyan ettiği diğer hak kayıpları şöyle sıralanıyor:

  • Tam mesai yapmamıza rağmen bilgi ve isteğimiz dışında kısa çalışma ödeneğine başvuru yapıldığını öğrendik.
  • Şirket devletin kısa çalışma ödeneğinden yararlandığı için 3 ay boyunca prim gün sayım 15’e düştü.
  • Evden çalışma nedeniyle haftalık izin diye bir şey kalmadı.
  • Şu an bir hafta ofiste çalışıyoruz, bir hafta evde istirahat ediyoruz. Şimdilik evde olduğumuz fazladan 5 gün yıllık iznimizden düşmemekte ancak şirket bir süre sonra bu günlerin yıllık izin bakiyemizden düşüleceğini ve bu şekilde çalışanların birikmiş yıllık izinlerinin eritileceğini iletti.
  • Haftalık izinler kaldırıldı, ek mesai ücretleri yatırılmadı.

GAZETECİLERİN YÜZDE 9.2’Sİ SALGIN SÜRECİNDE YAPTIĞI HABERLE İLGİLİ SANSÜR UYGULANDIĞINI SÖYLEDİ

Ankete göre, Kovid-19 salgınıyla ilgili hükûmetin açıkladığından farklı bilgileri paylaşmak, haber yapmak soruşturma konusu olabiliyor. Ankete katılan gazetecilerin yüzde 9.2’si salgınla ilgili yaptığı habere sansür uygulandığını, yüzde 16.9’u ise oto-sansür yaptığını beyan ediyor.

SANSÜR GEREKÇELERİ NELER?

  • Kurumun iktidar ile ilişkilerine zarar vereceği gerekçesi ile haberim sansürlendi.
  • Patronaj tarafından Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yaptığı açıklamaların, DSÖ’nün “farklı ilişkileri nedeniyle” haber yapılmayacağı söylendi.
  • Dünya Sağlık Örgütü ilgili haberlerin girmeyeceği söylendi.

Salgınla ilgili haberlerine otosansür yapmak durumunda kalanların beyan ettikleri nedenler ise şöyle:

  • Çalıştığım yayın, salgınla mücadelede aksaklık ve eksiklik olduğunu düşünmüyor.
  • Haberlerde bu yöndeki bölümlere yer verilmiyor. Hatta haber için görüştüğümüz insanlar bile “Bunu yazamazsınız ama siz bilin, diye anlatıyorum” gibi cümleler kuruyor.
    Salgınla ilgili haberlerin dilini yumuşatmak zorunda kaldım.
  • Hangi futbolcuların Kovid-19 testinin pozitif çıktığını yazamadık.
  • Gazetenin alacağı cezayı düşünerek otosansür yaptım.
  • Özellikle sağlık emekçilerinin kendilerini zor durumda bırakacak ifadelerini yazmadım. Hatta sırf bu yüzden yapmaktan vazgeçtiğim haber bile oldu.
  • İktidarın baskısı nedeniyle haberin özünü kaybetmeden, cümlelerime dikkat ediyorum.

Gazeteciler, basının üzerindeki baskılardan dolayı ister istemez oto-sansür devreye girdiğini belirtiyor:

  • Patronun bazı bilim insanlarının açıklamalarının haber yapılmasını istememesi nedeniyle bazı açıklamaları görmezden gelmek zorunda kaldık.
  • Salgın, aşı ve buna ilişkin konularda kurumun öne çıkardığı veya yer vermediği açıklamalara göre haber önerisinde bulunmak durumunda kaldım.

Son Haberler

GÜN SONU | 5 Temmuz 2020 – Günün öne çıkan haberleri

dokuz8HABER olarak 5 Temmuz’da öne çıkan gelişmeleri sizler için derledik. Sakarya’da bulunan Coşkunlar Havai Fişek Fabrikası’nda meydana gelen patlama sonucunda hayatını kaybeden işçilerin sayısı 6’ya...

Sosyal mesafeli düğünde bir yaratıcılık örneği: Takılar cansız mankenlere takıldı

Türkiye'de de devam eden salgın sürecine paralel olarak sürdürülen kontrollü normalleşme sürecinde düğünler de yoğun tedbirler altında da olsa yeniden başladı. Karabük'te bir düğünde...

Süper Piyango çekildi

Süper Piyango oyununun 100 bin liralık çekilişi yapıldı. Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünce düzenlenen oyunun çekilişinde 100 bin liralık büyük ikramiye "021168" numaralı bilete isabet...

Kastamonu’da tarım aracı devrildi: 1 kadın hayatını kaybetti

Kastamonu'nun Doğanyurt ilçesinde tarım aracı devrildi bir kadın hayatın kaybetti. Doğanyurt ilçesine bağlı Aşağı Mescit köyünde Necati Yılmaz'ın kullandığı "pat pat" olarak tabir edilen tarım...

Çok Okunanlar

Milli Piyango’da 20 gün arayla iki kere ikramiye kazanan talihli sırrını açıkladı

Milli Piyango'da 20 gün arayla aynı sayılarla iki kere ikramiye kazanan talihlinin sırrı ortaya çıktı. Talihli 23 yıldır hep...

Erdoğan canlı yayında Bakan Dönmez’e çıkıştı: Müsaade et konuşalım

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, hidroelektrik santralleri açılışına video konferans yöntemiyle katıldı. Erdoğan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Tarafından...

AKP’li belediyeye Cemaat çıkarması

Daha önceki yıllarda birçok cemaat ve tarikatın uğrak yeri olan AKP belediyeleri cemaatleri ağırlamaya devam ediyor. AKP'li Ağrı Belediye Başkanı...

Sağlık Bakanlığı’ndan düğün genelgesi: Düğünler serbest ama halay çekmek yasak

Sağlık Bakanlığı, koronavirüs nedeniyle düğünlerde alınacak tedbirleri yayımladı. Buna göre, düğün salonlarına maskesiz girilemeyecek ve halay çekilemeyecek. Sağlık Bakanlığı tarafından...

Dünyanın en yaşlı kedisi Rubble hayatını kaybetti

İngiltere’de yaşayan ve "dünyanın en yaşlı kedisi" ünvanına sahip Rubble’ın Nisan'da hayatını kaybettiği aktarıldı. İngiltere’nin Exeter kentinde sahibiyle birlikte yaşayan...

Gözden Kaçmasın