15 Ağustos 2020, Cumartesi

Danıştay müze kararını iptal etti, Erdoğan kararname yazdı: Ayasofya resmen cami

Danıştay, Ayasofya’nın müze olması yönündeki Bakanlar Kurulu kararını iptal etti. Öğleden sonra ise Erdoğan bir kararnameye imza atarak Ayasofya’nın Diyanet İşleri Başkanlığı’nın emrine tahsis etti. Böylece Ayasofya Müzesi resmi olarak cami oldu.

Ayasofya Müzesi’nin camiye dönüştürülmesine ilişkin davada Danıştay 10. Dairesi kararını verdi. Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davaya ilişkin karar açıklandı. Buna göre Danıştay, Ayasofya’nın müze olması yönündeki Bakanlar Kurulu kararını iptal etti. Karar açıklanmadan önce ise Ayasofya’nın bulunduğu bölgenin önüne bariyerler konulmuştu.

ERDOĞAN KARARNAME İMZALADI

Öğleden sonra ise Erdoğan bir kararnameye imza atarak Ayasofya’nın Diyanet İşleri Başkanlığı’nın emrine tahsis etti.

Kararnamede, “Ayasofya’nın müzeye çevrilmesi hakkındaki 1934 yılı tarihli karar Danıştay kararı ile iptal edildiğinden, Ayasofya Camii’nin yönetiminin ‘Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 35. maddesi gereğince Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek ibadete açılmasına karar verilmiştir” denildi.

DANIŞTAY’IN SON KARARININ GEREKÇESİ BİR HAYLİ TUHAF

Son kararın gerekçesi bir hayli ilginç. Merdan Yanardağ gerekçenin ‘padişahın mülkü olması’ üzerinden verildiğini aktarırken bu kararın varabileceği ilginç noktalara dikkat çekiyor:

TOPLU NAMAZ KILINDI

Danıştay’ın kararının ardından Ayasofya önünde bir araya gelenler tekbirler getirip ilahiler söyleyerek namaz kıldı. Daha sonra sayısı artan grup Ayasofya2nın karşısında topluca namaz kıldı.

ERDOĞAN, AYASOFYA’NIN CAMİLEŞTİRİLMESİ KONUSUNDA “TEZGAH, OYUNA GELMEYELİM” DEMİŞTİ

Erdoğan, geçen yıl gündeme gelen Ayasofya’nın cami olarak ibadete açılması tartışmaları hakkında, “Bunlar tezgah, bu oyunlara gelmeyelim” demişti.

AYASOFYA’NIN TARİHİ

Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, 532-537 yılları arasında İstanbul’un tarihi yarımadasındaki eski şehir merkezine inşa ettirilmiş bazilika planlı bir patrik katedrali olan Ayasofya, 1453 yılında İstanbul’un Osmanlılar tarafından fethedilmesinden sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür. 1935 yılından bugüne dek müze olarak hizmet veren Ayasofya, mimar bakımdan bazilika planı ile merkezî planı birleştiren kubbeli bazilika tipinde bir yapı olup kubbe geçişi ve taşıyıcı sistem özellikleriyle mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak ele alınır.

Ortodoks ve Hıristiyanlık tarihinde önemli bir yere sahip bu katedral, 10 Temmuz 2020 tarihi itibariyle cami olarak kullanıma açılmıştır.

HIRİSTİYANLIK TARİHİNDEKİ ÖNEMİ

Bizans döneminde Ayasofya, büyük bir “kutsal emanetler” zenginliğine sahipti. Bu emanetlerden biri de 15 metre yüksekliğindeki gümüş ikonostasisti. Konstantinopolis Patriği’nin patrik kilisesi ve Ortodoks Kilisesi’nin 1000 yıl boyunca merkezi olan Ayasofya, 1054 yılında Patrik I. Mihail Kirularios’un Papa IX. Leo tarafından aforoz edilmesine şahitlik etmiş olup bu olay, genel olarak Schisma’nın, yani Doğu ve Batı kiliselerinin ayrılmasının başlangıcı sayılır.

1453’te kilise camiye dönüştürüldükten sonra Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet’in talimatıyla insan figürleri içerenler tahrip edilmeden korunarak ince bir sıva altında bırakılmıştır. Yüzyıllarca sıva altında kalan mozaikler, bu sayede doğal ve yapay tahribattan kurtulabilmiştir. Cami, müzeye dönüştürülürken sıvaların bir kısmı çıkarılmış ve mozaikler yine gün ışığına çıkarılmıştır. Günümüzde görülen Ayasofya binası, aslında aynı yere üçüncü kez inşa edilen kilise olduğundan “Üçüncü Ayasofya” olarak da bilinir. İlk iki kilise isyanlar sırasında yıkılmıştır. Döneminin en geniş kubbesi olan Ayasofya’nın merkezi kubbesi, Bizans döneminde birçok kez çökmüş, Mimar Sinan’ın binaya istinat duvarlarını eklemesinden itibaren ise hiç çökmemiştir.

DAVA KONUSU NEDİR?

Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, Ayasofya konusunda 2016 yılında Danıştay’a dava açtı. BBC’nin derlemesine göre dernek, Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine ilişkin 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptalini istiyor. Dernek, kararın altında yer alan dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’e ait imzanın sahte olduğunu savunuyor.

İptali istenen kararda “eşsiz bir mimarlık sanat abidesi olan İstanbul’daki Ayasofya camiinin tarihi vaziyeti itibariyle müzeye çevrilmesi bütün Şark (doğu) alemini sevindireceği ve insanlığa yeni bir ilim müessesi kazandıracağı cihetle bunun müzeye çevrilmesinin” onaylandığı ve kabul edildiği belirtiliyor. Söz konusu kararın iptali için dava açan derneğin başkanı İsmail Kandemir.

Yeni Şafak gazetesinde yer alan bir habere göre, Kandemir emekli bir matematik öğretmeni ve sadece Ayasofya değil, İstanbul’daki Kariye Camisi, Rumeli Hisarı, İlyas Bey Camisi ve Trabzon’daki Ayasofya ile İznik’teki Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesi için de hukuk mücadelesi veriyor.

Haberde, Kandemir’in Ayasofya için 15 yılı aşkın bir süredir mücadele ettiği belirtiliyor. Yeni Şafak’a konuşan Kandemir, “Bir yer hem müze, hem cami olamaz. Bazı insanlara ‘ayakkabılarını çıkar namaz kıl imamın hutbesini dinle’ derken, bazılarına ise ‘şu kadar ücret ver müzeyi gez’ diyorsunuz. Bu son derece saçma durumun düzeltilmesi için Danıştay’ın kararını bekliyoruz” dedi. Danıştay savcısı ise dava ile ilgili sunduğu, görüşünde, Ayasofya’nın müze olarak kullanılmasının idarenin takdir yetkisinde olduğunu ve hukuka aykırılığı bulunmadığını söyledi.

ÖNCEKİ YARGI SÜREÇLERİNDE NELER YAŞANDI?

Bu dava, Ayasofya hakkında başlatılmış tek yargı süreci değil. Daha önce de benzer girişimler olmuş ancak yargıdan Ayasofya’nın ibadete açılması konusunda olumlu bir sonuç çıkmamıştı. Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği, Ayasofya konusunda ilk davayı 2005 yılında açtı. Bu davada da yine 1934 tarihli kararnamenin iptali ve yürürlüğünün durdurulması talep edildi ancak Danıştay 10’uncu Dairesi bu istemi reddetti.

2008 yılında yapılan bir başka girişim de yine aynı daire tarafından Ayasofya Camisi’nin müze olarak kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Daire’nin bu kararını onamıştı. Dernek, 2016’da tekrar Danıştay’a dava açmıştı. Dernek ayrıca, bu dönemde Anayasa Mahkemesi’ne “din ve vicdan hürriyetinin ihlal edildiği” gerekçesiyle bireysel başvuru da yaptı.

2018 yılında Anayasa Mahkemesi ise Ayasofya’nın namaz kılınması için ibadete açılması talebini reddederek, başvuruyu “incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez bulmuştu.

Son Haberler

Son 1,5 yılda 3 bin 720 orman yangını meydana geldi

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, 01 Ocak 2019-15 Temmuz 2020 tarihleri arasında ülke genelinde 3 bin 720 adet orman yangını meydana geldiğini açıkladı. CHP Milletvekili...

Düzce’de 95 fındık işçisi karantina altına alındı

Fındık toplamak için Düzce’ye gelen mevsimlik işçilerden 95'i karantinaya alındı. Düzce’ye fındık toplamak için gelen işçiler, fındık bahçesinde kaldıkları çadır ve yerleşim alanlarında İl Sağlık...

“Ulan fakirler” diyen AKP’li göreve devam ediyor

Jakuzide çektiği videoda, “Ulan fakirler; oğlum beni rahatsız etmeyin, tamam mı? Biraz keyif ediyorum” diyerek gülen, tepkiler üzerine AKP Şanlıurfa Gençlik Kolları Başkanlığı görevinden...

Gaziantep’te koronavirüs nedeniyle tüm etkinliklere 15 gün yasak

Gaziantep'te koronavirüsle mücadele kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarıyla sivil toplum kuruluşları ve siyasi partilerin etkinlikleri de dahil her türlü etkinlik 15 gün süreyle yasaklandı. Koronavirüs...

Çok Okunanlar

İki ilde 65 yaş üstü için karar

Sivas'ta yeni tip koronavirus tedbirleri kapsamında 65 yaş üstü vatandaşlara getirilen sokağa çıkma kısıtlaması ertelendi. Gaziantep'te yasak sürüyor Sivas’ta 65...

Mehmet Ceyhan: 28 gün sokağa çıkma yasağı yapmalıydık

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Türkiye'de koronavirüs salgınının seyrine dair değerlendirmelerde bulundu. Ceyhan, "28 gün sokağa çıkma...

Yanlış adrese baskın yapan polis ev sahibini darp ve tehdit etti

Diyarbakır'da yanlış adrese baskın yapan özel harekat polisleri, ev sahibini darp ettikten sonra hatalarını fark edince şikayetçi olmaması için...

İzmir Çeşme’de orman yangını: Jandarma bölgeyi boşaltıyor

İzmir Çeşme'de Balıklıova'da başlayan orman yangını Ildır'a kadar devam etti. Jandarma geniş güvenlik önlemleri alarak bölgeyi boşaltmaya başladı. İzmir'de Çeşme'de...

Duygu Delen soruşturmasında Mehmet Kaplan tutuklandı

Gaziantep'te şüpheli bir şekilde düşerek hayatını kaybeden Duygu Delen ile ilgili soruşturmada, Delen'in hayatını kaybettiği evin sahibi ve erkek...

Şüpheli şekilde 4. kattan düşen Duygu Delen hayatını kaybetti

Gaziantep’te ünlü bir iş insanının oğlu olan erkek arkadaşı Mehmet Kaplan'ın evinin penceresinden düştüğü ileri sürülen Duygu Delen (17)...

“Zavadanak çarptı” sözü ile gündem olan Bekir Varol tutuklandı

Antalya'da 15 mart'ta meydana gelen trafik kazasında trafik polisine "Zavadanak çarptı" diyen Bekir Varol yargılandığı davada tutuklanarak cezaevine gönderildi. Antalya'da...

TTB Merkez Konseyi Başkanı Adıyaman: İnanılmaz hasta artışı var

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Merkez Konseyi Başkanı Prof. Dr. Sinan Adıyaman, “Kamu ve şehir hastanelerinde aşırı derecede hasta var....

Gözden Kaçmasın