İstanbul’da bitmeyen ekmek kavgası

AKP-MHP iktidarının CHP’li belediyeleri çalıştırmama siyasetinin bir uzantısı olarak Halk Ekmek’e yönelik engellemeler. Yeni büfelerin açılması AKP-MHP oylarıyla aylarca engellendi. Yeni yılın ilk günlerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi mobil büfe hamlesi ile bu engeli boşa düşürdü. Kamuoyu baskısı artınca geri adım atmak zorunda kalan AKP-MHP grubu 142 yeni büfenin açılmasını kabul etmek zorunda kaldı. Ancak bu kez de Tarım ve Orman Bakanlığı Bakanlığı devreye girdi. Yoğun tepki gelince “Halk Ekmek’e yasak yok” açıklaması geldi.

HALK EKMEK’İN DOĞUŞU DA KRİZLE OLDU

Merkezi iktidar ile İstanbul’un yerel yönetimi arasındaki krizin tarihi 1970’li yıllara kadar uzanıyor. 1977 yılında Milliyetçi Cephe Hükümeti ile CHP’li İstanbul Belediyesi arasında fiyat üzerinden bir “ekmek kavgası” yaşanıyordu. Dönemin İstanbul Belediye Başkanı Ahmet İsvan, kriz üzerine zaten belediye projeleri arasında Halk Ekmek Fabrikası’nın kuruluşunu hızlandırdı. İnşaat ve gümrük meseleleri nedeniyle açılması geciken Halk Ekmek Fabrikası’nı hızla faaliyete geçirildi. İstanbul Halk Ekmek, 26 Ağustos 1978 günü üretime başladı.

Uzun yıllar daha sınırlı bir üretim kapasitesine sahip olan İstanbul Halk Ekmek’te 2002 krizi ile yoğun bir talep ve üretim artışı görüldü. Halk Ekmek kuyrukları o döneme damgasını vururken, üretim kapasiteside yıllar için 1 milyon sınırını aştı. Bugün 373’ü bakkal, 177’si İHE büfesi olmak üzere 533 noktada satış yapan Halk Ekmek, 250 gram ekmeği 1 liraya halka ulaştırıyor.

FARKLI İHTİYAÇLARA ÖZEL ÜRÜNLER

Halk Ekmek’in ürün portföyünde sadece ucuz normal ekmek değil, pek çok farklı ürün de bulunuyor. Tam buğday, kepekli ekmek, tuzsuz ekmek gibi paketli ürünler de her gün 850 bin adet üretiliyor. Ayrıca özel unlardan farklı ekmek çeşitlerine glutensiz gıdalardan bebe bisküvisine pek çok ürün seçeneği bulunuyor. Belediyede kaydı bulunan dar gelirliler İHE satış noktalarından İstanbulkart kullanarak ücretsiz ekmek alabiliyor, 6 ay ile 2 yaş arasında bebeği olan dar gelirliler ücretsiz bebe bisküvisine bu noktaladan ulaşabiliyor.

İHE’ye ait 3 fabrikada tünel fırınlarda hat bazlı olarak üretim yapılıyor. Pandemi öncesi 800 bin civarında olan Halk Ekmek satışı, bugün günlük 1 milyon 250 bin civarına ulaştı. Pandemi ve yoksulluğun artması nedeniye ucuz ekmeğe talep gün geçtikçe artıyor.

AKP-MHP ENGELLİYOR

İHE yetkilileri ucuz ekmeğe artan talep nedeniyle 350 yeni noktaya ihtiyaç duyulduğu söylüyor. İlk etapta 142 büfe açılması için Belediye Meclisi’ne getirilen teklif iki kez reddedildi. Sokakağa çıkma yasaklarında Halk Ekmek satışları engellenmeye çalışıldı. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, AKP-MHP engelini aşmak için yeni yılın ilk günlerinde 40 adet mobil ekmek büfesini devreye soktu. Farklı noktalara konumlanan Mobil büfelerle oluşan uzun kuyrukları azaltmak ve Halk Ekmek büfesi olmayan mahallelere ekmek ulaştırılması amaçlandı.

Başkan Ekrem İmamoğlu’nun mobil büfe hamlesi ve kamuoyu baskısı artınca AKP-MHP grubu geri adım atmak zorunda kaldı ve 142 yeni İHE büfesi açılması kabul edildi. Yeni büfelerin büyük oranda şehit yakınları, gaziler, engelliler, dul ve yetimlere tahsis edilmesi kararlaştırıldı.

ÖNCE YASAKLADI, SONRA GERİ BASTI

AKP-MHP iktidarı devreye bu kez Tarım ve Orman Bakanlığı’nı soktu. Bakanlık genelge yayınlayarak “mobil araçlarla ambalajlı ya da ambalajsız olarak ekmek satışının yasak olduğunu” duyurdu. İBB Sözcüsü Murat Ongun, dün gece yarısına doğru attığı tweet ile yasağa tepki gösterdi. Ongun, İstanbul Halk Ekmek’in mobil hizmet araçları ile sağlıklı ve ucuz ekmek hizmetini her koşulda sürdüreceğini vurgulayarak, “Vatandaşlarımız kamuoyuna yansıyan haberlerle ilgili endişe etmesin. Gerekirse ihtiyaç duyduğunuz ekmeği evinize teslim ederiz” diye yazdı.

İBB’den gelen bu net mesajın ardından Tarım ve Orman Bakanlığı bir basın açıklaması yaparak yasağın söz konusu olmadığını duyurdu. Açıklamada mobil araçlarla ekmek satışının yasaklanması kararının Halk Ekmek araçları ile ilgisi olmadığı belirtildi.