Jeff Bezos'un roketi yerde patladı: NASA'nın Ay planı tehlikede olabilir
Jeff Bezos’un uzay şirketi Blue Origin’in geliştirdiği New Glenn roketi, Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu’nda gerçekleştirilen test sırasında yerde patladı.
Dev bir ateş topuna dönüşen roketin tamamen kaybedildiği belirtilirken, olayda herhangi bir yaralanma yaşanmadığı açıklandı.
Patlama, roketin “statik ateşleme testi” sırasında meydana geldi. Bu testte roket, fırlatma rampasından ayrılmadan yakıtla dolduruluyor ve tüm motorları kısa süreliğine çalıştırılıyor. Amaç, fırlatma sistemlerinin gerçek görev öncesinde güvenli şekilde çalışıp çalışmadığını doğrulamak.
Şirket “anomali” yaşandığını açıkladı
Yerel saatle yaklaşık 21.00’de meydana gelen olayın ardından Blue Origin, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada test sırasında bir “anomali” yaşandığını duyurdu. Uzay sektöründe sık kullanılan bu ifade, genellikle araçta ciddi bir arıza veya patlama meydana geldiğini ifade ediyor.
Şirket açıklamasında, “Bugünkü sıcak ateşleme testimiz sırasında bir anomali yaşadık. Tüm personelin güvende olduğu doğrulandı. Daha fazla bilgi edindikçe kamuoyunu bilgilendireceğiz” denildi.
Blue Origin kurucusu Bezos da kişisel sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda tüm çalışanların güvende olduğunu belirterek olayın nedeninin araştırıldığını söyledi.
Bezos, “Kök nedeni belirlemek için henüz çok erken ancak bunu ortaya çıkarmak için çalışıyoruz. Çok zor bir gün oldu ama yeniden inşa edilmesi gereken ne varsa inşa edeceğiz ve uçuşlara geri döneceğiz. Buna değer” ifadelerini kullandı.
Yüz milyonlarca dolarlık kayıp
New Glenn programı, Blue Origin’in yeniden kullanılabilir yörünge roketleri geliştirme girişiminin merkezinde yer alıyor. Sektör kaynaklarına göre tek bir New Glenn ilk kademe roketinin üretim maliyeti 100 milyon doların üzerinde.
Patlama anı Spaceflight Now ve NASA Spaceflight tarafından canlı görüntülendi.
Sosyal medyada yayılan görüntülerde önce roketin taban kısmında bir patlama meydana geldiği, ardından yoğun dumanın gövde boyunca yükseldiği görülüyor. Kısa süre sonra roketin üst bölümünde ikinci bir patlama yaşanıyor ve araç birkaç saniye içinde dev bir sarı ateş topunun içinde kayboluyor.
Amazon uydularını taşıması planlanıyordu
Blue Origin, patlamadan yalnızca bir gün önce New Glenn’in dördüncü görevinde Amazon’un alçak yörünge internet ağı için geliştirilen 48 Project Kuiper uydusunu uzaya taşıyacağını açıklamıştı. Şirket, görevle ilgili ayrıntıların daha sonra paylaşılacağını duyurmuştu.
New Glenn, Blue Origin’in uzay taşımacılığı pazarında SpaceX ile rekabet etme planlarının önemli bir parçası olarak görülüyor.
Elon Musk’tan kısa mesaj
Rakip şirket SpaceX’in sahibi olan milyarder girişimci Elon Musk da olayın ardından X platformunda kısa bir değerlendirme yaptı. Musk paylaşımında, “Son derece talihsiz. Roketler zordur” ifadelerini kullandı.
SpaceX de geçen yıl Starship uzay aracının statik ateşleme testi sırasında benzer bir patlama yaşamıştı.
Uzay sektöründe test aşamasındaki araç kayıpları nadir görülmese de, New Glenn’in uğradığı hasarın program takvimini nasıl etkileyeceği henüz bilinmiyor.
Olayın ardından ABD Temsilciler Meclisi Bilim, Uzay ve Teknoloji Komitesi alt komite başkanı Mike Haridopolos da bir açıklama yayımladı.
Haridopolos, NASA yöneticisi olarak aday gösterilen Jared Isaacman ile görüştüğünü belirterek herhangi bir can kaybı yaşanmamasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
NASA'nın Ay planları aksayacak mı?
Görüntüler, Kennedy Uzay Merkezi’ndeki Launch Complex 36 (LC-36) fırlatma rampasında da ciddi hasar oluştuğunu düşündürüyor. Bir görüntüde rampanın yıldırımdan korunma kulelerinden birinin devrildiği görülüyor.
BBC'ye göre, LC-36, New Glenn roketlerini fırlatmak için özel olarak inşa edilmiş ve dünyada bu görevi yerine getirebilen tek tesis konumunda. Bu nedenle rampanın yeniden inşa edilip sertifikalandırılmasına kadar Blue Origin’in en büyük roketini yeniden uçurması mümkün görünmüyor. Sektör analistleri sürecin haftalar değil, aylar sürebileceğini belirtiyor.
Patlamadan kısa bir süre önce NASA Başkanı Jared Isaacman, ajansın Ay’ın güney kutbunda kalıcı insan varlığı oluşturma planlarını açıklamıştı. Bu kapsamda yapılacak üç görevden ilki olan Moon Base 1'de, Blue Origin tarafından geliştirilen insansız Blue Moon Mark 1 “Endurance” iniş aracının en erken 2026 sonbaharında Ay’a gönderilmesi planlanıyordu.
Ancak bu aracın Ay’a taşınması için kullanılacak roket de New Glenn’di. Şimdi bu roket ailesinin geleceği belirsiz hale gelmiş durumda. Bu nedenle NASA’nın açıkladığı takvimin gerçekçiliği konusunda şüpheler oluştu.
NASA bu hafta Blue Origin’le, Ay’ın güney kutbuna iki ticari keşif aracı ulaştırılması için 468 milyon dolarlık bir sözleşme de yapmıştı.
Bu nedenle yaşanan patlama, zaten zorlu görülen 2028 insanlı Ay inişi hedefini daha da şüpheli hale getirmiş durumda.