18 Ocak 2021, Pazartesi

2018’de basın ve ifade özgürlüğü: OHAL bitti, baskılar hız kesmeden devam etti

Hükümetin 15 Temmuz darbe girişimi sonrası 20 Temmuz 2016’da yürürlüğe soktuğu olağanüstü hal uygulaması Türkiye’de özellikle basın ve ifade özgürlüğü açısından kara bir dönemin kapılarını açtı. Hükümetin OHAL’den güç alarak şu ana kadar yayınladığı 30 kanun hükmünde kararname yoluyla özellikle basın ve ifade özgürlüğüne yönelik yürürlüğe soktuğu ağır yaptırımlar nedeniyle bugün Türkiye dünyada basının özgür olmadığı ülkeler kategorisinde. 2017 yılına damgasını basan bu baskılar, 2018’de de hız kesmeksizin devam etti.

Yaşananlar dolayısıyla Türkiye Dünya Basın Özgürlüğü sıralamasında 2017’deki 155’inci sıradan 2018’de 157’inci sıraya geriledi.

Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) 2018 Basın Özgürlüğü Yıllık Bilançosu’na göre gazetecilere yönelik şiddet ve baskıda artış Türkiye’nin yanı sıra tüm dünyada da devam ediyor. 2018 yılında dünya genelinde en az 80 basın çalışanı ve gazeteci öldürüldü. Bu cinayetlerin yarısından fazlası Afganistan, Suriye, Meksika, Yemen ve Hindistan’da gerçekleşti.

Rapora göre Türkiye; Çin ve Mısır’ın ardından en çok tutuklu gazetecinin bulunduğu ülke. Raporda, Çin’deki tutuklu basın çalışanı sayısının 60, Mısır’da 38, Türkiye’de ise 33 olduğu belirtildi. Tutuklu Gazeteciler Platformu’na göre ise Türkiye’de tutuklu ve hükümlü gazeteci sayısı 217. Özgür Gazeteciler İnisiyatifi’ne göre cezaevlerindeki gazeteci sayısı 187. Türkiye Gazeteciler Sendikası’na göre tutuklu gazeteci sayısı 144. Gazetecileri Koruma Örgütü’ne göre tutuklu gazeteci sayısı 68. Bu rakamlar basın kartı taşıyan- taşımayan, davası haber ve yazıdan değil de örgüt suçlamasıyla açılan, matbaada çalışanlar gibi kıstaslara göre kurumdan kuruma farklılık gösteriyor.

“İKTİDAR HOŞUNA GİTMEYEN GAZETECİLERİN BASIN KARTINI İPTAL EDİYOR”

Basın Konseyi Başkanı Pınar Türenç, 2018’de yaşanılanları şöyle özetliyor:

  • Gazetecilik ‘terör suçu’ sayılarak bir çok gazeteci, yasalarımızdan kaldırılan idamın karşılığı olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarına mahkum edildi
  • Cumhuriyet gazetesi davasında meslektaşlarımız toplu olarak ağır cezalara çarptırıldı
  • Bağımsız ve özgür gazetecilik yapan medya kuruluşları ve gazeteciler, birçok kişi ve çevre tarafından adeta şeytanlaştırılmaya çalışıldı. Cumhuriyet ve Sözcü gazeteleri ile Fox Televizyonu gibi medya kuruluşları baskılara muhatap oldu
  • Gerçek gazetecilik yaptıkları için siyasi iktidar tarafından muhalif görülen medya kuruluşlarına antidemokratik şekilde yaklaşıldı, yasalarımızda suç sayılan nefret suçunu yaşatmak istercesine, saldırılar yapıldı muhabirlerine akreditasyon yasakları uygulandı
  • Basın Kartları Yönetmeliği’nde aralık ayında yapılan değişiklikle ‘milli güvenlik ve kamu düzenine aykırı davranışlar’ gibi sübjektif gerekçelerle, iktidarın hoşuna gitmeyen gazetecilerin basın kartının iptal edilmesinin önü açıldı. Son 3 yılda 1954 gazetecinin basın kartı iptal edilmişken, yeni yönetmelikle bu rakamların nereye ulaşacağını tahmin etmek hiç de zor değil

İKTİDAR YANLISI OLMAYAN MEDYAYA REKLAM AMBARGOSU

Ayrıca Türenç yaşanılan baskılardan bahsederken, “İktidar yanlısı medya, kamu kuruluşlarının reklam ve ilan desteği ile fonlanıp güçlendirilirken; muhalif görülen gazeteler ve televizyonlar ilan ve reklam ambargosuna maruz kaldı. RTÜK- Basın İlan Kurumu’nun özellikle muhalif olanlara ilan ve reklam cezası yağdırması dikkat çekiciydi” ifadelerini kullanıyor.

Açıklamada bir çok gazetenin yayın hayatına veda etmesiyle ilgili olarak da Türenç, “El değiştirmenin yanı sıra ulusal yayın yapan Habertürk ve Vatan gazeteleri kapandı. Kağıt kriziyle birlikte gazeteler sayfa sayısını azalttı, eklerini kaldırdı, hafta sonları yayınlanamadı” diyor.

2018’DE ÖNE ÇIKAN OLAYLAR

RTÜK’e internet yayınlarına müdahale yetkisinin geldiği 2018’de belki de en önemli gelişmelerden biri Doğan Holding’e ait gazete ve dergilerin yanı sıra Doğan Haber Ajansı’nın Demirören grubuna satışıydı. Doğan Haber Ajansı’nın satışıyla halkın habere erişim hakkı daha da sınırlanırken Türkiye çapında örgütlü olan makul sayılabilecek bir ajans dahi kalmamış oldu.

2018, baskın seçimin yaşandığı bir yıl olurken kamu yayıncısı TRT’nin seçim süresince HDP’ye sıfır dakika süre ayırması ifade özgürlüğünü ve adil seçimleri baltalayan en önemli unsurlardan biri olarak öne çıktı.

İktidar ortağı Devlet Bahçeli, seçim sürecinde yayınladığı ironik bir ‘Teşekkür’ mesajıyla 70 gazetecinin açık ismini yayınladı ve “Yaptıklarını, yazdıklarını hiç unutmayacağız” şeklinde hedef gösteren bir metin kaleme aldı.

Tiyatro sanatçıları ve müzisyenler yıl boyunca ifade özgürlüklerinin tehdit altında olduğu gruplardan bir diğeri oldu. Birçok sanatçı hakkında sözleri veya eserleri sebebiyle soruşturma başlatıldı.

Dolar/TL kurundaki yükseliş, 2018’de basın üzerindeki baskıyı artıran bir diğer kalem oldu. Kağıt fiyatları yıl içinde katlanırken birçok gazete basılı yayından çıkma sürecini hızlandırdı, Habertürk ve Vatan gibi gazeteler internet yayınına geçti. Kimi gazeteler de çareyi zamda veya bazı günler çıkmamakta buldu.

Gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın Suudi Arabistan konsolosluğunda öldürülmesi de Türkiye’nin de ötesinde dünyanın gündemine damga vuran olaylardan biri oldu. Suudi yönetimi Kaşıkçı’nın öldürüldüğünü kabul etti ancak sorumlular henüz hesap vermiş değil.

AY AY 2018’DE BASIN VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

Ocak – Şubat ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Mart ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Nisan ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Mayıs ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Haziran ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Temmuz ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Ağustos ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Eylül ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Ekim ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Kasım ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

Aralık ayı basın ve ifade özgürlüğü ihlalleri derlemesi için görsele tıklayınız

 

Son Haberler

İstanbul Boğazı’nda gemi geçişleri çift yönlü askıya alındı

İstanbul Boğazı'nda sis ve pus nedeniyle görüş mesafesinin yarım milin altına düşmesi sonucu gemi geçişleri çift yönlü askıya alındı. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı İstanbul...

Usta Gazeteci Mehmet Ali Birand mezarı başında anıldı

Gazeteci-yazar Mehmet Ali Birand, ölümünün sekizinci yılında mezarı başında anıldı. Mehmet Ali Birand'ın Anadolu Hisarı Mezarlığı'ndaki kabri başındaki anmaya eşi Cemre Birand, oğlu Umur Birand,...

ESP’ye yönelik operasyon: 27’si serbest, 20’si için tutuklama talebi

ESP’ye yönelik operasyon ile gözaltına alınan 47 kişiden 20’si tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi, 27’si de adli kontrol kararıyla serbest bırakıldı ESP’ye yönelik operasyonda gözaltına...

Çin’de altın madeninde patlama: 22 madenci mahsur

Çin’in doğusundaki Shandong eyaletine bağlı Qixia'da bulunan Wucailonghushan altın madeninde patlama meydana geldi, 22 madenci mahsur kaldı. Çin’in doğusundaki Shandong eyaletine bağlı Qixia'da bulunan Wucailonghushan altın madeninde patlama meydana...

Çok Okunanlar

WhatsApp’ın hakkınızda topladığı bilgileri nasıl öğrenirsiniz?

WhatsApp, kullanıcıların verilerini uzun süredir topluyor ve Facebook ile paylaşıyor. Bu konuda gizlilik sözleşmesinde madde madde açıklama da yer...

Cinsiyetçi bir uygulama daha: ‘Kadın Üniversitesi’ kuruluyor

AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sinyalini daha önce verdiği “Kadın Üniversitesi” 2021 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alarak resmileşti. 2021 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı,...

İBB’nin soruşturma izni almak için İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği yolsuzluk dosyalarına el konuldu

AKP döneminde İBB’nin bazı dernek ve vakıflara yaptığı 164 milyon liralık harcama usulsüz bulundu. Konuya yönelik hazırlanan rapor, eski...

Konya’da mermer ocağında iş cinayeti

Konya Beyşehir’de bir mermer ocağında Gökhan Yıldırım isimli maden mühendisi soket fırlaması sonucunda yaşamını yitirdi. Konya Beyşehir’de bir mermer ocağında...

Son ankette Erdoğan’a büyük şok: İki isimden fark yedi

Avrasya Araştırma'nın son anketinde hem Ekrem İmamoğlu'nun hem de Mansur Yavaş'ın AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı büyük farkla...

Atatürk’ün Türkiye’yi dünyaya tanıtmak için çektirdiği 20 fotoğraf

Mustafa Kemal Atatürk, yıllar sonra bile yaptıklarıyla günümüze ışık tutuyor. Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, ülkeyi tanıtmak adına Türkiye’nin dört...

Hacı Sabancı’dan Takvim’in tirajlarına yorum: “En fazla 93’tür, bin yoktur”

Turkuvaz Medya Grubu bünyesinde faaliyet gösteren ve kapatılacağı iddia edilen Takvim gazetesinin satış rakamlarına yönelik Hacı Sabancı, "En fazla...

Bankaların mesai saatleri değişti

Koronavirüs tedbirleri kapsamında banka çalışma saatleri güncellendi. Bankalardan çalışma saatlerine ilişkin yeni açıklama geldi. İşte bankaların yeni çalışma saatleri... Koronavirüs...

Devlet Hastanesinde rüşvet iddiası: ‘Gelirken vişne suyuyla viski al’

Edirne’nin Meriç ilçesindeki devlet hastanesi rüşvet iddiasıyla çalkalandı. Hizmetli memur Halil Bozkır, mazeretsiz işe gelmediği iddiasıyla hakkında tutulan tutanakların...

Meteoroloji’den yoğun kar yağışı uyarısı

Meteoroloji, birçok il için yoğun kar yağışı uyarısında bulundu. Meteoroloji'nin İstanbul uyarısında ise kentin yarın öğle saatlerinden sonra yağmurlu,...

Gözden Kaçmasın