27 Kasım 2020, Cuma

Gazeteciler için son 3 hafta! Basın meslek örgütleri uyardı: En önemli haklarımızı kaybedebiliriz

Anayasa Mahkemesi’nin, gazetecilerin yıpranma payı olarak bilinen fiili hizmet zammı hakkını yitirmemesi için tanıdığı 9 aylık sürenin bitmesine 3 hafta kaldı. Gazetecilerin yıpranma hakkının (itibari hizmet süresi zammının) yasal güvencesi tehlike altında. Bu konuda Anayasa Mahkemesi’nin, Meclis’e düzenleme yapması için verdiği dokuz aylık süre 14 Kasım 2020 günü bitiyor. Eğer bu tarihe kadar Meclis’ten bir yasal düzenleme çıkmazsa, gazeteciler yıpranma hakkını kaybediyor.

Basın meslek örtüleri, sendikalar ve muhalefette yer alan gazeteci kökenli milletvekilleri bu duruma işaret ederek önemli uyarılarda bulundu.

Bu hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmeye başlanacak kanun teklifinde, gazetecilere yıpranma hakkı verilmesine yönelik madde üzerine basın toplantısı düzenleyen CHP’nin gazeteci kökenli milletvekilleri, Atila Sertel, Utku Çakırözer ve Yüksel Mansur Kılınç, komisyonna getirilen kanun teklifinde, gazetecilere yönelik yıpranma hakkına ilişkin maddenin kapsamının genişletilmesini istedi.

“TBMM GAZETECİLERİ İLGİLENDİREN KONULARI GÜNDEME ALMIYOR”

Sertel, İşsizlik Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nde, basın emekçilerine yönelik yıpranma hakkının sadece basın kartı sahiplerine tanınmak istenmesinin kabul edilemeyeceğini söyledi.

Türkiye’de gazetecilik mesleğinin yaşadığı sıkıntıları dile getiren Sertel, Anayasa Mahkemesinin, gazetecilerin özlük haklarıyla ilgili yasa çıkarılmasına yönelik karar aldığını ancak meclisin bütün kötü kanunları gündeme alıp yasalaştırdığını, gazetecileri ilgilendiren bu konunun gündeme getirilmemesine tepki gösterdi.

“BASIN KARTI ŞARTI MAĞDURİYET YARATIR”

CHP Eskişehir Milletvekili Çakırözer ise “İnternet gazeteciliği yapan arkadaşlarımız da basın kartları olmadığı için yıpranma hakkından yararlanamayacak. Basın mensuplarının yanı sıra 4875 Sayılı Kanun kapsamında çalışan basın emekçileri de kapsama dahil edilmeli” dedi.

CHP: Basın emekçilerinin hakları saray tarafından bloke ediliyor

Basın emekçilerinin sahip oldukları hakların saray tarafından bloke edildiğini kaydeden CHP İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç, medyanın, TBMM’den yeni düzenlemeler beklediğini ancak sahip oldukları hakların ellerinden alındığını belirterek “Medya büyük oranda sarayın kontrolünde. Bu medya kuruluşlarının çalışanlarının bir kısmı AKP iktidarını destekleyen insanlar. Biz, AKP iktidarını destekleyen arkadaşlarımızın haklarını da AKP’ye karşı savunmak zorunda kalıyoruz. Bütçe görüşmeleri başlamadan yıpranma payı düzenlemesinin Meclis’ten bir an önce geçmesini bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

GAZETECİLER YIPRANIYOR

Meclise sunulması gereken yasa teklifinin hem gazetecileri ve hem de matbaa çalışanlarını kapsayacak şekilde gelmesi gerekiyor. 2013 yılında matbaacılardan alınan bu hak, yeni bir düzenleme ile iade edilmeli.

TGS’DEN AÇIKLAMA

TGS, Gazetecilerin haklarını 1977 yılında aldıklarına dikkat çekilen açıklamada, “1977 yılında; gazetecilerin çalışma koşullarının ağırlığı, yıpratıcılığı ve matbaa çalışanlarının kimyasallara maruz kalmaları nedeniyle, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na eklenen bir maddeyle gazetecilere ve matbaa çalışanlarına itibari hizmet hakkı tanındı. Her yıl için sigortalılık süresine 90 gün eklenmesiyle tanınan bu hak, gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının erken emekli olabilmesine olanak sağladı. Ancak en fazla 5 yıl erken emeklilik ile de sınırlandırıldı. 2008 yılında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan düzenleme ile gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının itibari hizmet zammından yararlanmasının önüne geçildi” denildi.

EMEKLİLİK HAKKI 5 YILDAN 3 YILA İNDİRİLDİ

5 yıllık bir mücadelenin ardından 2013 yılında gazeteciler, “itibari hizmet zammı, “fiili hizmet süresi zammı” adı ile ve sadece gazetecileri kapsayacak şekilde geri getirildi. 506 Sayılı Kanun’da tanınan haklar budanarak geri getirilen “fiili hizmet süresi zammı” şu şekilde düzenlendi:

90 gün olan fiili hizmet süresi 75 güne indirildi
5 yıl olan erken emeklilik hakkı 3 yıla indirildi
Emeklilik yaşından 5 yıl indirilirken, yeni düzenleme ile bu süre 1,5 yıla düşürüldü
Fiili Hizmet Süresinden yararlanmak basın kartı taşıma şartına bağlandı

9 AYLIK SÜRE 15 KASIM’DA DOLUYOR

2019 yılında ise, Anayasa Mahkemesi “fiili hizmet süresi” hakkından yararlanmanın, basın kartı taşıma zorunluluğuna bağlanması nedeniyle, düzenlemeyi iptal etti. İptal gerekçesinde, “basın kartı verilecek kişilerin nitelikleri ve basın kartının verilmesine ilişkin şartlar yönünden bir kanuni düzenleme bulunmaksızın, bu şartların belirlenmesi keyfiyetinin Basın Kartı Yönetmeliği ile yürütme organına bırakılmış olmasından dolayı temel bir hak olan sosyal güvenlik hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine ilişkin Anayasa’nın 13. maddesinin ihlal edildiği” tespiti yapılarak, Anayasa Aykırılık kararı verildi. Fiili hizmet süresi hakkından yararlanmak için basın kartı şartı taşıma zorunluğunun Anayasa’ya aykırı olduğu yönünde yapılan olumlu tespit, düzenlemenin “sadece basın kartı taşıma şartı yönünden değil” “bir bütün olarak” iptal edilmiş olması nedeniyle, bu hakkın tamamen kaybedilmesi ihtimalini de beraberinde getirdi. Çünkü, Anayasa Mahkemesi iptal kararının “yeni bir düzenleme yapılabilmesi için” Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır ve bu 9 aylık süre 14 Kasım 2020 tarihinde dolmaktadır. 14 Kasım 2020 tarihine kadar yeni bir kanuni düzenleme yapılmaması halinde; matbaa çalışanları için 2008 yılında kaldırılmış olan “itibari hizmet hakkı”, gazeteciler için de 15 Kasım 2020 tarihinde tamamen yürürlükten kalkmış olacak.

Türkiye Gazeteciler Sendikası’ndan yapılan yazılı açıklamada 1977 yılında elde ettikleri bu hakların ayrıcalık olmadığı belirtilerek, “Halkın doğru habere ulaşması için gece gündüz çalışan, kamunun yararını birinci önceliği haline getiren gazeteciler, doğru bilgiyi canı pahasına halka ulaştırmak için savaşta, depremde, selde, toplumsal olaylarda, pandemi koşullarında, TBMM’de gece gündüz çalışmaktadır.

TGS AVUKATI SELVİ: EN AĞIR ŞARTLARDA ÇALIŞANLAR GAZETECİLER OLACAK

TGS Avukatı Meliha Selvi, 15 Kasım’a kadar TBMM’de düzenleme yapılması gerektiğini belirterek, “Eğer düzenleme yapılmazsa gazeteciler Türkiye’de en ağır şartlarda çalışan ve en az hakka sahip çalışan grubu olacak” dedi.

TGC DE TGS GİBİ UYARILARDA BULUNDU

TGC yaptığı açıklamada 14 Kasım’a kadar yeni düzenlemeler yapılmadığı taktirde gazetecilerin önemli bir hak ihlaline uğrayacağına dikkat çekerek, “Yeni düzenlemeyle basın sektöründe çalışan işverenleri tarafından Basın İş Kanunu kapsamında çalıştırılmayan gazeteciler, bu haktan yararlanmaz hale gelmiştir. Kanunda yapılan düzenleme ile gazetecilik mesleğini yapanlar arasında basın kartı sahibi olan ve basın kartı sahibi olmayan gazeteci şeklinde ikili bir ayrım ortaya çıkmıştır. Aynı işi yapan iki gazeteciden biri Basın İş Sözleşmesi’yle çalıştırıldığı için basın kartı alabilirken, diğer meslektaşımız ise işvereni tarafından Basın İş Sözleşmesiyle çalıştırılmadığı için basın kartı alamaz hale gelmiştir. Bu nedenle aynı işi yapmalarına rağmen sigortalılık hakları bakımından farklı düzenlemelere tabi olmuşlardır” ifadelerini kullandı.

Dava sonunda Anayasa Mahkemesi basın ve gazetecilik mesleğinde çalışanlara ‘yıpranma payı’ getiren düzenlemeyi, Anayasa’nın 13 ve 60’ıncı maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle 14 Şubat 2020 tarihinde iptal etmiştir.

Mahkeme basın kartı verilecek kişilerin nitelikleri ve basın kartının verilmesine ilişkin şartlar yönünden herhangi bir kanuni düzenleme bulunmadığını, konunun yönetmelikle düzenlendiğini, bu haktan sadece basın kartı sahibi kişilerin yararlanabileceği öngörülerek sosyal güvenlik hakkına bir sınırlama getirildiğine dikkat çekmiştir. Mahkeme yasal düzenleme için 14 Kasım 2020 tarihine kadar süre tanımıştır.

“506 SAYILI YASA DÖNEMİNDEKİ DÜZENLEMEYE GERİ DÖNÜLMELİDİR”

TGC ŞU ÖNERİLERE BULUNDU:

Ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışan gazetecilerin haklarını korumak için kamuoyunda yıpranma payı olarak bilinen fiili hizmet zammı hakkında TBMM acilen bir düzenleme yapmalıdır.
Sosyal Güvenlik Hakkı’ndan yararlanmak için “Basın Kartı Sahibi olan”, “Basın Kartı Sahibi olmayan” gazeteci ayrımı ortadan kaldırılmalıdır.
En ivedi çözüm olarak 506 sayılı yasa dönemindeki düzenlemeye geri dönülmelidir.

Buna göre aşağıda yer alan bir düzenleme yapılmasını öneriyoruz.

Bu çözüm tarzı, 1977 yılından 2008 yılına kadar uygulana gelen hukuk geleneğine uygun bir çözüm olarak varlığını sorunsuz olarak devam ettirebilir. Kamuoyunun bilgisine saygılarımızla sunuyoruz.“

Son Haberler

81 il valiliğine “Geniş Katılımlı Etkinliklerin Ertelenmesi” başlıklı yeni koronavirüs genelgesi

İçişleri Bakanlığı; dernek, sivil toplum kuruluşu, meslek örgütleri, kooperatifler gibi kurumların genel kurul dahil etkinliklerini koronavirüs salgını nedeniyle tekrar 3 ay erteledi. İçişleri Bakanlığı 81...

Son 24 saatte neredeyse 30 bin koronavirüs vakası tespit edildi

Sağlık Bakanlığı koronavirüs salgınında güncel verileri açıkladı. Buna göre son 24 saatte 177 kişi koronavirüs nedeniyle hayatını kaybederken, 29 bin 845 vaka tespit edildi. Sağlık...

Pandemi döneminde ekoloji ve çevre sorunları: “Ekoloji direnişlerine yönelik baskı daha da arttı”

Salgının başından beri ekoloji mücadelesimde gelişen süreç, Onur Yılmaz’ın sunduğu, HDP Ekoloji Komisyonu Eş Sözcüsü Menekşe Kızıldere ve Polen Ekoloji yazarı Cemil Aksu’nun konuşmacı...

İstanbul’da bugün bulaşıcı hastalıktan dolayı 179 kişi hayatını kaybetti

İBB Mezarlıklar Müdürlüğü kaynaklarından edinilen bilgiye göre, İstanbul’da bulaşıcı hastalık nedeniyle bugün 179 kişi hayatını kaybetti. İBB Mezarlıklar Müdürlüğü kaynaklarından edinilen bilgiye göre, İstanbul’da bulaşıcı...

Çok Okunanlar

Erdoğan koronavirüs tedbirlerinde sorumluluğu Bilim Kurulu’na yükledi

Koronavirüs tedbirlerinde sorumluluğu Bilim Kurulu’na yükleyen Erdoğan, "Bu işin birinci derecede sorumlusu Bilim Kurulu" açıklamasında bulundu. Erdoğan ayrıca, Kanal...

Elif Çakır: “Cumhurbaşkanı Erdoğan hakimlere Bülent Arınç talimatı verdi”

Karar Gazetesi yazarı Elif Çakır, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Bülent Arınç'a tepki gösterdiği konuşmasında "Buradan yargıya sesleniyorum. Anayasa 138. maddeyi eze...

Muammer Keskin’den Cihan Yavuz’un gözaltına alınmasıyla ilgili açıklama

Yardımcısı Cihan Yavuz'un gözaltına alınmasına ilişkin açıklama yapan Şişli Belediye Başkanı Muammer Keskin, "Masumiyet karinesi esastır ve sürecin yakinen...

Moderna ve Pfizer’in geliştirdiği aşılarda yan etkiler açıklandı

Yan etkiler arasında ilk dozda aşının yapıldığı bölgede acı olduğu ifade edilirken; ikinci dozda bazı gönüllülerde, eklem, kas ve...

18 ve 23 Kasım çekilişlerinde 6 sayıdan 4’ü aynı geldi

Milli Piyango İdaresi’nin Çılgın Sayısal Loto oyununda görülmemiş bir olasılık gerçekleşti. 90 sayıdan oluşan lotonun 18 ve 23 Kasım...

Şişli Belediye Başkan Yardımcısı’nın da aralarında olduğu 26 kişi gözaltına alındı

Şişli Belediyesi Başkan Yardımcısı Cihan Yavuz'un da aralarında olduğu 26 kişi gözaltına alındı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında aralarında...

İzmir’de 6 polisin darp ettiği yurttaş hayatını kaybetti

Kadifekale’de 6 polisin darp etmesi sonrası kalp krizi geçiren ve hastaneye kaldırılan Mehmet Şerif Coşkun hayatını kaybetti. İzmir’in Konak ilçesi...

Meteoroloji’den kar ve sağanak yağış uyarısı

Meteoroloji, Doğu Karadeniz ile Akdeniz'in doğusu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde sağanak yağış, iç bölgelerde ise buzlanma ve don uyarısı...

Maradona’nın ölüm nedeni belli oldu

Arjantin'de dün hayatını kaybeden efsane futbolcu Diego Armando Maradona'ya yapılan otopsinin ardından Maradona'nın ölüm nedeni belli oldu. Maradona'ya yapılan otopsinin...

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan: “Gerçek vaka sayısı açıklananın en az 10 katı”

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Türkiye'de koronavirüs salgınının seyrine dair açıklamalarda bulundu. Ceyhan, Türkiye’deki gerçek vaka sayısının açıklanan rakamın en...

Gözden Kaçmasın