17 Ocak 2021, Pazar

Sağlık Bakanlığı, koronavirüs sözlüğü hazırladı

Sağlık Bakanlığı, dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını ile gündelik hayatımıza giren kelimelerin yer aldığı bir sözlük oluşturdu. Sözlükte 80 kelime ve bunların anlamı bulunuyor.

Sağlık Bakanlığı’nın koronavirüs (Covid-19;) salgını ile ilgili bilgilendirmelerinin yer aldığı internet sayfasında yer alan sözlükte, “filyasyon”, “antikor”, “izolasyon”, “asemptomatik kişi”, “entübasyon” gibi, salgınla ilgili sık kullanılan 80 kelime ve bu kelimelerin anlamı yer aldı.

Koronavirüs, sözlükte “İlk olarak Çin’in Vuhan şehrinde 2019 yılı Aralık ayının sonlarında ortaya çıkan, bulaştığı kişilerde ateş, öksürük, nefes darlığı gibi belirtilere neden olan hastalık” olarak tanımlandı.

Sözlükte yer alan diğer terimlerden bazıları ve anlamları şu şekilde:

Antijen: Vücuda girdiğinde veya aşılama yoluyla verildiğinde bağışıklık reaksiyonlarının başlamasına sebep olan molekül.

Antikor: Kişinin vücuduna giren antijene yanıt olarak bağışıklık sistemi tarafından üretilen madde. İmmünglobulin olarak da adlandırılır.

Asemptomatik kişi: Hasta olduğu halde o hastalığın belirtilerini göstermeyen kişi.

Bağışıklık: Belirli bir hastalık etkenine karşı vücudun direnci; immünite. Enfeksiyonlara karşı direnç sağlayan molekül, hücre ve dokular topluluğuna ‘bağışıklık sistemi’ denir.

Birincil vaka: Bir hastalığın toplumda yayılmasına yol açan ilk vaka. İndeks vaka da denir. İlk vakaya yol açan kişiyle temas eden veya ilişkili olup hastalananlar ikincil vaka olarak adlandırılır.

Cov/Coronavirüs/Koronavirüs: Tek zincirli RNA’ya sahip, zarflı, yüzeyinde protein çıkıntıları olan büyük virüs ailesi.

Covid/Kovid-19: İlk olarak Çin’in Vuhan şehrinde 2019 yılı Aralık ayının sonlarında ortaya çıkan, bulaştığı kişilerde ateş, öksürük, nefes darlığı gibi belirtilere neden olan hastalık; Yeni Koronavirüs Hastalığı.

Damlacık Yoluyla Bulaşma: Öksürme, hapşırma veya konuşma sırasında ortaya çıkan ve patojen etken taşıyan vücut sıvılarının (damlacık) hasta kişiden etrafta bulunan başka kişiye/kişilere ulaşması.

Ekstübe etmek: Solunum yetmezliği durumunda özel cihazlarla solunum desteği sağlamak için nefes borusuna takılan tüpü (yapay solunum borusunu) çıkarma işlemi. Entübasyon işlemini sonlandırma.

Endemi: Bir enfeksiyon etkeninin veya hastalığın belirli bir coğrafyada veya toplulukta sürekli görülmesi durumu.

Enfekte kişi: Enfeksiyon etkenini vücudunda bulunduran kişi.

Entübasyon: Solunum yetmezliği durumunda özel cihazlarla solunum desteği sağlamak için nefes borusuna tüp (yapay solunum borusu) takma işlemi.

Fizik mesafe/Sosyal mesafe: Damlacık yoluyla bulaşan enfeksiyona yakalanmamak veya enfeksiyon bulaştırmamak için iki kişinin arasında bulunması gereken en az 1,5 metrelik mesafe.

İmmün: Bağışık

İzolasyon: Bir hastalığın yayılmasını önlemek için hasta insanların sağlıklı insanlardan ayrı bir yerde tutulması; tecrit.

Karantina: Bulaşıcı bir hastalığın yaygın olduğu bir yer veya bölgeden gelen kişi, gemi, mal veya hayvanların geçici olarak bir yerde tutulup gözlemlenmesi biçiminde uygulanan sağlık önlemi.

Mortalite: Ölüm; ölümlülük. Çoğunlukla tek kişi değil, topluluk için kullanılır.

Mutasyon: Bir organizmanın veya virüsün genetik materyalinde meydana gelen kalıcı değişiklik.

Pandemi: Bir hastalığın veya enfeksiyon etkeninin ülkelerde, kıtalarda, hatta tüm dünya gibi çok geniş bir alanda yayılım göstermesi.

PCR: Dizilimi belli olan DNA veya RNA bölümlerinin çoğaltılması; polimeraz zincir reaksiyonu.

Pik/Zirve/Doruk: Salgın sürecinde günlük vaka sayısının en yüksek değere ulaştığı nokta/gün. Sadece vaka sayısı için değil diğer parametreler için de kullanılabilir.

Pnömoni: Akciğer dokusunun iltihabı; zatürre.

R0 Değeri: Ek vakadan kaynaklanan yeni vakaların sayısı; hastalığın bulaşma katsayısı.

Saha İncelemesi/Filyasyon: Bulaşıcı bir hastalık varlığında, hastalığı taşıyan kişinin temas ettiği herkesin o hastalık açısından taranması.

Semptom: Vücuttaki olağan dışı bir hal veya hastalığı yansıtan, hasta için belirgin olan durum; belirti.

Süper Bulaştırıcı/Süper Yayıcı/ Süper Taşıyıcı: Bir bulaşıcı hastalık etkenini duyarlı kişilere beklenenden çok daha fazla bulaştıran enfekte kişi.

Ventilatör: Solunum sıkıntısı çeken hastalarda kullanılan, kişinin nefes alıp vermesini yapay olarak gerçekleştiren cihaz.

Zoonoz: Hayvanlardan insanlara veya insanlardan hayvanlara doğal koşullar altında bulaşabilen hastalık.

Son Haberler

Selçuk Özdağ’a yapılan silahlı saldırı hakkında iki kişi gözaltına alındı

Ankara Emniyet Müdürlüğü, Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Selçuk Özdağ’ın saldırıya uğramasına ilişkin 2 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Ankara'da evinin önünde uğradığı saldırı sonucu yaralanan...

Avustralya Sağlık Bakanı, Norveç ve Pfizer’den daha fazla bilgi istedi

Avustralya Sağlık Bakanı Greg Hunt, Norveç’te aşı uygulaması sonrasında 23 kişinin hayatını kaybetmesi nedeniyle daha fazla bilgi edinmek için çalışmalara başladıklarını duyurdu. Norveç basınında yer...

Ayhan Barut, diyaliz teknikerlerini Meclis gündemine taşıdı: “24 bin mezun var, sadece 20 kişiyi atadılar”

CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, salgınla mücadele döneminde sağlıktaki personel eksikliğinin acilen giderilmesi için yeterli atama yapılmasını istedi. CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, salgınla mücadele...

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’ndan sokak hayvanları için çağrı

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda sokak hayvanları için çağrıda bulundu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, Twitter hesabından...

Çok Okunanlar

Frankfurt Havalimanı boşaltıldı

Almanya'da bulunan Frankfurt Havalimanı'nda yolcular terminalden tahliye edildi. Havalimanından yapılan açıklamada önlemin 'devam etmekte olan bir operasyon nedeniyle' alındığı...

Son ankette Erdoğan’a büyük şok: İki isimden fark yedi

Avrasya Araştırma'nın son anketinde hem Ekrem İmamoğlu'nun hem de Mansur Yavaş'ın AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı büyük farkla...

Çin aşısının internet sitesine Türkiye’den giriş yasaklandı

HaberTürk yazarı Fatih Altaylı, bugünkü köşesinde Çin'den alınan Sinovac aşısının internet sitesine Türkiye'den erişimin engellendiğini yazdı. HaberTürk yazarı Fatih Altaylı,...

Atatürk’ün Türkiye’yi dünyaya tanıtmak için çektirdiği 20 fotoğraf

Mustafa Kemal Atatürk, yıllar sonra bile yaptıklarıyla günümüze ışık tutuyor. Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, ülkeyi tanıtmak adına Türkiye’nin dört...

Hacı Sabancı’dan Takvim’in tirajlarına yorum: “En fazla 93’tür, bin yoktur”

Turkuvaz Medya Grubu bünyesinde faaliyet gösteren ve kapatılacağı iddia edilen Takvim gazetesinin satış rakamlarına yönelik Hacı Sabancı, "En fazla...

Bankaların mesai saatleri değişti

Koronavirüs tedbirleri kapsamında banka çalışma saatleri güncellendi. Bankalardan çalışma saatlerine ilişkin yeni açıklama geldi. İşte bankaların yeni çalışma saatleri... Koronavirüs...

Araç sahiplerinin dikkatine! Süre ay sonu doluyor

Motorlu taşıtlar vergisinin (MTV) bu yıla ilişkin ilk taksitinin yatırılma süresi ile geçmiş dönem borçlarının yapılandırılmasına ilişkin başvuru süresi...

‘Hiçbir iş yapmayan adam’ kendini kiraya veriyor: 3 bin müşterisi var

Japonya’da yaşayan Shoji Morimoto isimli kişi yemek, içmek, basit tepkiler vermek gibi temel şeyler yapmak için kendisini kiraya veriyor...

Fransa Cumhurbaşkanı Macron’dan Erdoğan’a mektup: ‘Değerli Tayyip’

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Erdoğan’a mektup gönderdi. Macron mektubunda 2021'in Avrupa'ya Türkiye'nin katkılarıyla istikrarın döndüğü yıl olacağını umduğunu söyledi. Fransız...

MHP teşkilatından tepki çeken Selçuk Özdağ paylaşımı: “Yapanların eline sağlık”

MHP Derince İlçe Başkanı Zeki Omurca'nın, saldırıya uğrayan Gelecek Partili Özdağ’ın hastanedeki fotoğrafını paylaşarak "Yapanların ellerine sağlık" ifadeleri tepkilere...

Gözden Kaçmasın