27 Ekim 2020, Salı

NASA’da görev yapan ilk Türk bilim kadını Dilhan Eryurt, Google’da Doodle oldu

NASA’da görev yapan ilk Türk bilim kadını Dilhan Eryurt, bugün Google’da Doodle oldu.

NASA’da görev yapan ilk Türk bilim kadını Dilhan Eryurt, Google’da Doodle oldu. Araştırmaları ile Güneş’in ve yıldızların evrimi çalışmalarına katkıda bulunan Dilhan Eryurt, ODTÜ’de astrofizik anabilim dalını kurmuştu.

DİLHAN ERYURT KİMDİR?

Dilhan Eryurt (29 Kasım 1926, İzmir – 13 Eylül 2012, Ankara), gök fizikçi. Araştırmaları ile Güneş’in ve yıldızların evrimi çalışmalarına katkıda bulunmuş bir bilim insanıdır. 1961-1973 yıllarında NASA’da görev alarak bu kurumdaki ilk Türk bilim kadını olan Eryurt, ODTÜ’de astrofizik anabilim dalını kurmuş ve 1988-1993 yıllarında ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi dekanlığını yürütmüştür.

YAŞAMI

29 Kasım 1926’da İzmir’de doğdu. Babası, 1944’te Denizli milletvekili olarak TBMM’ye giren Abidin Ege’dir. Babasının Yüksek Ziraat Mektebi kuruluşu nedeniyle bulunduğu İzmir’de dünyaya gelişinden kısa bir süre sonra ailesi önce İstanbul’a, birkaç yıl sonra da Ankara’ya taşınmıştı. İlköğrenimini Ankara’da tamamladıktan sonra Ankara Kız Lisesi’ne devam etti. Lise yıllarında matematiğe özel bir ilgisi vardı. Bu nedenle liseden mezuniyetinin ardından İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astronomi Bölümü’ne girdi. Astronomi merakı üniversite öğrenimi sırasında ortaya çıktı.

1946 yılında İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astronomi Bölümü’nden mezun olduktan sonra Ankara Üniversitesi’nde astronomi bölümü açmak üzere görevlendirilen Tevfik Oktay Kabakçıoğlu’nun yanında iki yıl boyunca fahrî asistanlık yaptı. Lisansüstü çalışmalarına bir süre Michigan Üniversitesi’nde devam etti ve 1953’te Ankara Üniversitesi Astrofizik Anabilim Dalı’nda doktorasını ve ardından doçentlik çalışmalarını tamamladı.

1959’da Uluslararası Atom Enerji Ajansı’nın bursuyla iki yıllığına Kanada’ya gitti. Burada Prof. Dr. Alastari G. W. Cameron ile çalıştı. Ardından ABD’ye giderek önce Amerikan Soroptimist Federasyonu bursuyla ABD’de Indiana Üniversitesi’nde görev aldı. Üniversiteye bağlı Goethe Link Gözlemevi’nde yıldız modelleri yapmakla tanımış Prof. Dr. Marshall Wrubel ile çalıştı. Bu deneyimden sonra NASA’ya bağlı Goddard Uzay Araştırma Enstitüsü’nde görev aldı. Çalışmalarına NASA’da devam eden Alastair G. W. Cameron ile Güneş tarihi üzerine araştırmalar yaptı. Bu dönemde Goddard Uzay Araştırma Ensitütüsü’ndeki görevi sırasında kurumda çalışan tek kadın astronomdu.

Dilhan Eryurt’un Goddard Enstitüsü’nde yaptığı çalışmalar, Güneş hakkında o zamana kadar yanlış bilinen bazı gerçekleri ortaya çıkardı. Güneş’in parlaklığının oluşumundan bu yana gittikçe artmadığını, geçmişte çok daha parlak ve sıcak olduğunu ortaya koydu. Çalışmaları o dönemde yeni başlayan uzay uçuşlarının gidişatını etkileyecek önemdeydi. Aya ilk iniş için yaptığı başarılı çalışmalar nedeniyle 1969’da Apollo Başarı Ödülü ile ödüllendirildi. Eryurt, Goddard Enstitüsü’nde iki yıllık çalışmasını tamamladıktan sonra kendisine yabancılara sıklıkla tanınmayan bir ayrıcalık gösterildi ve kıdemli araştırmacı olarak enstitüde çalışmaya devam etti. Enstitü, kendisini yıldızların oluşumu ve gelişimi üzerine araştırmaları için yeni bilgiler edinmek üzere California Üniversitesi’ne gönderdi. 1968’de Türkiye’ye gelerek ODTÜ’de bir yıl görev yapan Eryurt, bu sırada TÜBİTAK’ın desteğiyle I. Ulusal Astronomi Toplantısı’nı düzenledi.

1969-1973 arasında NASA’da bilimsel araştırmalarını sürdürdü. 1973 yılında ODTÜ Fizik Bölümü’ne dönerek astrofizik ana bilim dalını kurdu. 1977 yılında Tübitak Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülü ile ödüllendirildi. 1988’de altı ay kadar fizik bölümünün başkanlığını yürüttükten sonra beş yıl süreyle Fen Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. 1993 yılında emekliye ayrıldı.

Son Haberler

İhaleden dört yıl sonra ÇED süreci başlatıldı

AKP’li Ethem Sancak’ın yeğeni Murat Sancak, SGK, Sağlık Bakanlığı ve Kızılay ile 2017 yılında “plazmadan yerli ilaç üretme tesisi” kurmak için protokol imzaladı. Sancak,...

Gıda fiyatları son bir yılda yüzde 32 arttı

Gıda harcamaları Ekim'de bir önceki aya göre yüzde 1,7 oranında artarken, Ocak-Ekim dönemindeki artış ise yüzde 21,5 oldu. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu'nun Ar-Ge birimi KAMUAR’ın, fiyatlarını...

Dolar 8 TL’nin, Euro da 9,5’un üzerine çıktı

Dün tarihi zirvesini yenileyen dolar/TL kuru bugün de güne 8 lira seviyesinde başladı. Euro/TL kuru da 9,57 seviyesinden işlem görüyor. İstanbul serbest piyasada dolar 8,0900...

Uzaktan eğitimden sonra şimdi de uzaktan sağlık

Sağlık Bakan Yardımcısı Birinci hastanelerde ‘uzaktan görüntülü muayene’ sisteminin başlayacağını duyurdu. TTB Merkez Konseyi Üyesi Doç. Dr. Erdoğdu, uygulamayla yanlış teşhis konulabileceğine dikkat çekti. Sağlık...

Çok Okunanlar

Kısa çalışma ödeneği ve işten çıkarma yasağı uzatıldı

Kısa çalışma ödeneği ve işten çıkarma yasağı 2 ay daha uzatıldı. Kısa çalışma ödeneği ve işten çıkarma yasağı 2 ay...

Hatay’da patlama meydana geldi

Hatay'ın İskenderun ilçe merkezinde patlama meydana geldi, olay yerine çok sayıda polis, itfaiye ve sağlık ekibi sevk edildi. Hatay'ın İskenderun...

İHA’ların motorunu üreten şirket Türkiye’ye satışlarını askıya aldığını duyurdu

Türk insansız hava araçlarının (İHA) motorlarını üreten Kanadalı Bombardier Recreational Products (BRP) firması, Türkiye'ye satışların askıya alındığını duyurdu. Şirket...

Mafya lideri Alaattin Çakıcı, CHP’li belediyeyi ziyaret etti

Nisan ayında infaz düzenlemesi ile tahliye olan Mafya lideri Alaattin Çakıcı, Edirne Belediye Başkanı CHP'li Recep Gürkan'ı makamında ziyaret...

Trabzon’a hakaret eden CHP’li İlayda Kılınç görevden alındı

Fenerbahçe-Trabzonspor karşılaşmasından önce Trabzon'a hakaret içeren paylaşım yapan CHP Isparta Gençlik Kolları Başkan Yardımcısı İlayda Kılınç'ın görevinden alındığı aktarıldı. CHP...

Küfürleri ekrana yansıyan Burak Yılmaz’ın hocası: Taraftar bu durumdan memnun olmalı

Fransa Ligue 1'de mücadele eden Lille'de oynayan Burak Yılmaz'ın son maçta oyundan çıkarken küfretmesi ilgili hocası Christophe Galiter açıklama...

Bilim insanları: “Koronavirüs beyni 10 yıl yaşlandırıp, IQ’yu düşürüyor”

İngiltere'de yapılan bir araştırmada, koronavirüse yakalananların beyinlerinin yaklaşık 10 yıl yaşlandığı ve IQ'larının düştüğü belirlendi. İngiltere'de Imperial College London, Cambridge...

Yazar Erikli’yi öldüren Sinem Koç’a ağırlaştırılmış müebbet

Yaşam koçu ve 'Meleklerle Yaşamak' adlı kitabın yazarı Beki İkala Erikli'yi öldürdüğü iddiasıyla yargılanan ve Yargıtay’ın bozma kararının ardından...

Geçinemiyorum diyen yurttaşa Erdoğan’dan cevap: Al bu keyif çayını iç

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan, Malatya ziyareti sırasında kendisine, "Geçinemiyoruz, eve ekmek götüremiyoruz" diyen mnibüsçülere, "Bana biraz abartılı...

Meteoroloji uyardı: Dört ilde sağanak yağış bekleniyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden yapılan duyuruya göre, gece Edirne ve Kırklareli çevreleri ile yarın öğle saatlerinden sonra İzmir ve Manisa...

Gözden Kaçmasın